Transkript
Manyetik insanlar gerçekten var mı?
Yazar Kyle Hill Çevirmen Fatih Birinci Editör Arsel Berkat Acar Uzunca bir süredir sahte bilimin ve okültün durgun sularında manyetik
insanlar hakkında iddialar olmuştur.
Dışarıdan bakıldığında bu durum saçma bir iddia olarak görünmektedir.
İnsanların bedenlerinden yayılan kuvvetli bir manyetik alan üretebileceklerine dair sağlam bir nedenimiz bulunmamaktadır.
Buna karşın bu gücün sergilendiği zaman bir an için bile olsa ikna almak mümkündür.
Bilim bu iddialara nasıl yaklaşmaktadır?
Bu duruma uygun şüpheci bir yaklaşım nasıl olmalıdır?
Manyetik olduğunu ileri süren insanlar kelimenin tam anlamıyla çekici olduklarını söylemektedirler.
Peki bu bir hile midir?
Bu iddialara aşina olmak için hiç de eleştirel bir yaklaşım içermeyen, yazımızda da paylaşmış olduğumuz People with Magnetic Powers başlıklı videoyu izleyebilirsiniz.
Aslında manyetik olarak tanımlanan insanlarla ilgili tuhaf kabul edilebilecek tek durum derilerinin biraz daha elastik ve yapışkan olmasıdır.
Bilim ne diyor? Manyetik insanlarla ilgili dikkat edeceğiniz ilk şey manyetizm iddialarını desteklemek için kendilerine bir şeyler yapıştırmalarıdır.
Yukarıdaki videoda bile manyetik olduğunu iddia eden birçok insan metal nesnelerin yanı sıra kendilerine cam, ahşap ya da plastik nesneleri de yapıştırmaktadır.
Eğer gerçekten kuvvetli bir manyetik alan yaratıyor olsalardı bu insanlara cam, ahşap ya da plastik gibi ferromanyetik olmayan nesneler yapışmazdı.
İkinci olarak bilim yüzyıllardır manyetik alanları sınayarak tespit edebilmektedir.
Bu insanların iddialarını test etmek aslında son derece kolaydır.
Bu insanlardan birisine bir pusulayla yaklaşmanız ve pusulanın deli gibi her yöne dönmesi yoğun derecede manyetik bir alana işaret ediyor olurdu.
Buna karşın manyetik alanlar incelendiğinde üretilen bir manyetik alanla ilgili hiçbir kanıt bulunamamıştır.
Sadece bu iki nokta bile bu iddialarda hiçbir manyetizm içerilmediğini göstermektedir.
O zaman bu insanların gösterdiği inanılmaz yapışkanlık durumunun nedeni nedir?
Yanıt sürtünmedir.
Biraz daha yapışkan bir insan.
Manyetik insanların tekniklerini sergilerken her zaman üstündekileri çıkarıp nesneleri çıplak tenlerine yapıştırması size tuhaf bir durum olarak görünmelidir.
Eğer gerçekten de 2,5 kilogram kadar ağırlığı olan bir ütüyü kaldırabilecek kadar kuvvetli bir manyetik alan üretebiliyor olsalardı, bu alanın kuvveti rahatlıkla ince bir giysi katmanı tarafından da çalışabilirdi.
Yeterince kuvvetli mıknatıslar elinizin karşı yüzlerine yerleştirildiğinde bile birbirlerini çekerler.
Yani güçlü bir manyetik alan çıplaklık gerektirmez.
O zaman neden bu gösteriler deyip kullanılır?
Bu manyetik yetenek basitçe sürtünmeye dayanmaktadır.
Öncelikle vücuda yerleştirdikleri nesnelerin düz yüzeyleri vardır.
Metal ya da cam gibi. Bu da yeter derecede bir yüzey alanı sağlamaktadır.
İkinci olarak bu yeteneklerini sergileyen insanlar her zaman bilinçli ya da bilinsiz bir şekilde kendilerini hafif geriye atarlar.
Bu durumda deriden kaynaklanan sürtünmenin daha az yerçekimi gücüne karşı koyabilmesine neden olur.
Eğer bu insanlar gerçekten kendilerine bir ütü yapıştırabilecek kadar manyetik bir alan üretebilselerdi, öne eğilebilirler hatta üzerlerindeki nesne düşmeden tamamen yüzükoyun biçimde yatay bir pozisyon alabilirlerdi.
Buna karşın onları her zaman kendilerini hafifçe geriye atmış ve sürtünme kuvvetinden faydalanıyor halde görürüz.
Sürtünmenin avantajından faydalanmak isteyen manyetik insanlar geriye doğru eğilirler.
Bu şekilde yerçekimi kuvveti tarafından tamamen üstesinden gelinemeyecek bir kuvvet yaratırlar.
Eğer manyetik insanlar tamamen dik dursaydı, yerçekimi kuvveti yerçekimiyle aynı doğrultuda işleyen sürtünme gücünün üstesinden gelir ve nesne vücuttan yere düşerdi.
Buna karşın eğer deri yeterince yapışkan ya da elastikse, sürtünme kuvveti yerçekimle karşı koyabilirdi.
Bu da manyetizm izlenimi yaratırdı.
Ama tabii ki tüm bu gösteri sadece sürtünmeye dayanıyor olsaydı bunu siz bile yapabilirdiniz.
İşte bu manyetik insanların özel nitelikleri burada devreye girer.
Manyetik insanların sıra dışı yapışkanlıkta yapışkan veya nemli ve elastik bir tenleri vardır.
Bu yapışkanlık sebum adı verilen bir salgıdan kaynaklanmaktadır.
Şüphecinin sözlüğüne göre tüm memellerin sebum adı verilen yağlı yapışkan bir madde salgılayan salgı bezleri vardır.
Bazı insanlarda bu salgı daha çok işler.
Bu da onların kendilerini yıkamadıkları sürece üzerlerine bir şeyler yapıştırabilmelerine izin verir.
Aslında mesele sadece ter bile olabilirdi.
Manyetik insanların tenlerinin elastikliği nesneleri kendilerine bağlı tutabilir.
Deri üzerine bir nesne yerleştirildiğinde daha elastik olan deri nesnenin etrafında konuşlanır ve onu orada tutmaya yardımcı olur.
Bu yüzden manyetik insanlar bu enteresan özelliklerinden faydalanmak için nesneleri her zaman çıplak tenlerine uygularlar.
Sıcak bir günde deri bir koltuktan kalkmaya çalıştığımızda hepimiz benzer bu iki faktör yüzünden benzer bir tecrübeyle karşılaşmışızdır.
Tenimizin deriye yapışıp şaşırtıcı derecede güç uygulaması yapışkanlık ve elastiklikten kaynaklanır.
Ama biz durup dururken kendimizi X-Men'den bir karakter olan magnet olarak ilan etmeyiz.
Kendi burnumun ucuna bir kaşık yapıştırmaya çalıştığımı hatırlarım.
Kaşığın üzerine doğru hohlayınca yani sıcak su buharı uygulayınca daha başarılı olduğumu biliyorum.
Bu da yapışkanlık faktörünün başka bir pratiğidir.
Yine sürtünme gücünün bir ürünü olarak kullanılmıştır.
Bu iki temel faktöre bir de enteresan bir gözlem sonucunu yani manyetik insanların sıfıra yakın beden tüyü oranına eklerseniz gözlemlediğimiz fenomeni ve dünyada bildiğimiz diğer şeyleri de daha iyi açıklayan bir gerçeğe
ulaşırsınız. İyi bir bilim böyle işler.
Peki manyetik insanlar aslında manyetik olmadıklarını biliyorlar mı?
Ya da gerçekten de bir nevi üstün güçleri olduğuna inanıyorlar mı?
Bence sonuçlar onların buna kendilerinin de inandıkları yönünde.
Herkes özel olmak ister ve herkes kesinlikle süper güçler ister.
Manyetizm onların kendi gözlemlerini en iyi ve basit şekilde açıklayabilecek şeydir.
Ancak manyetik olmayan nesnelerin de vücutlarına gayet güzel bir şekilde yapıştığını göz ardı etmektedirler.
Aslında bunlar gerçekten de özel insanlardır.
Ancak sadece derilerinin sıra dışı özelliğiyle, büyüyle, doğaüstü şeylerle ya da manyetizmayla değil.
Kirli çamaşırları açığa çıkarmak Yukarıda söylediğim gibi eğer bir insan cidden ütüyü bile vücuduna yapıştırabilecek kadar yoğun bir manyetik alan üretebiliyor olsaydı bir tişört giyip giymemeleri fark
etmezdi. Yine de üzerlerine yapışırdı.
Bir de tenlerinin yapışkanlığının burada temel faktörü olduğunu gördük.
O zaman bu faktörü izole dersek ne olur?
JREF'in kurucusu olan muhteşem lakaplı James Randi bunu bir Kore televizyon programında yapmıştır.
Randi göstermiş oldu ki birazcık bebe pudrası kullanıp derinin yapışkanlığı faktörünü elediğinde iddia edilen güç anında yok olmuştur.
Bilimde buna değişkenin kontrolü denir ve bu süreç içinde manyetik hiçbir şeyin olmadığını gösterir.
Yazımızda yer alan Randi Best Magnet Man adlı videoyu izleyerek bu sözde manyetik insanların foyasının nasıl açığa çıkarıldığını görebilirsiniz.
Bu videoda adamın sürtünmenin avantajını kullanmak için geriye doğru eğildiğine ve manyetik olduğunu iddia etmesine karşın manyetik olmayan bir nesne kullandığına da dikkat edin.
Durum bundan daha açık olamazdı.
Manyetik insanlar diye bir şey yoktur.
Seslendiren Ekin Baran Sunar Bu içerik Evrim Ağacı'nda yayınlanmıştır.
Evrimağacı.org üzerinden daha fazla bilimsel içeriğe ulaşabilirsiniz.
Altyazı M.K.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.
