%2Fold%2Fcontent_media%2Fff8d92fef58865a5c87c414cf97556a7.jpg&w=384&q=75)
Transkript
Çevirmen Evrim Ağacı Editör Modern köpekler ve kurtların genetik analizleri insanın en iyi dostunun tarımdan daha önce evcilleştirildiğini gösteriyor.
Ama bu evcilleştirmenin kökeni inatla gizemini koruyor.
Araştırmacılar kurtların genomlarını 3 farklı muhtemel ehlileşme bölgesinde analiz etti.
Bunlar Orta Doğu, Asya ve Doğu Avrupa.
Ve fark edildi ki köpekler bu üçüne de yakın akraba değil.
Aslında görünen o ki bugünkü köpeklerin en yakın kurt hatasının nesli tükenmiş olabilir.
Hiçbir vahşi soy bırakmadan.
University of Chicago'nun genetik profesörü araştırmacı John Novembre şöyle söylüyor.
Tüm köpekler bir grup, tüm kurtlar bir grup ve bu saydığımız 3 bölgedeki hiçbir kurt köpeklerle yakın akraba değildirler.
Çalışmamızın en büyük sürprizi bu oldu.
Evcilleştirme gizemi Köpeklerin evcilleşme kökeni sırrını koruyor.
Evcilleşmenin fosil bulguları 33 bin yıl öncesine kadar dayanıyor.
Kafatasının şekli ve DNA analizi baz alınarak.
Ama köpek benzeri kanin dişin varlığı modern köpeklerin kökeni olduğunu kanıtlamıyor.
Fosil evcil bir köpeği temsil etse bile başarılı olamamış ve soyunu devam ettirememiş bir yan türde olabilir.
Araştırmacılar köpeklerin düzenli olarak yaklaşık 10 bin yıl öncesinden beri insanlarla bir arada yaşadığını biliyor.
Ve 14 bin yıl öncesinden köpeklerle insanlar birlikte gömülü bulundular.
Çeşitli genetik çalışmalar Çin, Orta Doğu ve Avrupa'yı bugünkü evcil köpeklerin orijini olarak işaret ediyor.
Novembrebe meslektaşları evcilleştirmeyi daha kolay anlaşılır bir hale getirmek için yüksek kaliteli bütün genon kullandılar.
İsrail'den, Çin'den ve Hırvatistan'dan birer kurdun bütün gen dizilimini, köpeklerin muhtemel ilk evcilleştirildiği yeri saptamada çemberi daraltmak için topladılar.
Daha sonra Güneydoğu Asya'dan köken aldığı düşünülen vahşi bir köpek olan bir Avustralya dingosunun ve bir Afrika basenjisinin gen dizisi çıkartıldı.
Bu iki köpeğinde yaşam alanları kurtlarla örtüşmüyor.
Bu yüzden araştırmacılar az da olsa evcilleştirme sonrası türler arası üreme gözlemlemeyi ummaktadırlar.
Türler arası üreme köpeklerle kurtların ne zaman türü olarak ayrıldığı konusunda sıklıkla kafaları karıştırmaktadır da o yüzden.
Öncesinde de hali hazırda bir boxer köpeğinin tam gen dizisi çıkarılmıştı.
Karmaşık köpekgiller.
Yüksek kalite tam diziler araştırmacılar tüm genomlar arasındaki genetik varyasyonlara bakma imkanı sağlıyordu.
Bu önemli. November Life Science'a böyle konuştu.
Çünkü önceki çalışmalar bölük pörçük DNA parçalarıyla sınırlıydı.
O parçalar seçilmişti çünkü köpek soyundan köpek soyuna değişkenlik gösterdiği biliniyordu.
November şöyle ekliyor. Köpeklerdeki ve kurtlardakine bakarak karara varmaya kalktığımızda büyük resmi göremeyiz.
Çünkü kurtlarda olup da köpeklerde ortadan kalkmış bir varyasyonu göremeyiz.
PLOS Genetics dergisinde 16 Ocak 2014'te yayınlanan sonuçlar köpeklerle modern kurtların aynı soydan türemediklerini açığa çıkardı.
Büyük bir sürpriz olduğunu söyledi November.
Tek evcilleştirme veya birden çok evcilleştirme olgusu görmeyi beklerken.
Örneğin Avustralya dingosu Asya kurduyla, Afrika basenjisi de Orta Doğu kurduyla akrabaymış gibi.
Ondan ziyade köpekler kendi arasında çok yakın akrabalıklar barındırıyor.
Bu bağlamda köpeklerin şu anda soyu tükenmiş bir kurt kolundan türediğini önermek yanlış olmaz.
Daha sonralarda evcilleştirilmiş köpek tarihinde vahşi kalan kurtlarla ortak döller vermekte ve böylece günümüzde köpek genetiği araştırmalarında ayak bağı olacak bir kargaşaya neden olmaktadır.
Bu diziliş aynı zamanda ilk köpeklerin kendi günlerinde ufak bir grup halinde yaşayan kurtlardan türediğini de belli ediyor.
Evcilleştirme esnasında hem köpekler hem de kurtlar popülasyon dar geçidi denilen bir deneyimle karşılaştılar.
Sayıları azaldı.
Genler bu düşüşün neden yaşandığını açıklayamıyor.
November'e göre belki kurtlar için düşünülecek olursa insanların avlanma sahasını genişletmesi ve kurtlarla besin rekabetine girmesi etkili olmuş olabilir.
Sonuç olarak karşılaştırmaların gösterdiği üzere kurtlar ve köpekler 9000 ila 34000 yıl önce ayrıştı.
11000 ila 16000 yılları arasında birbirleriyle oldukça benzer özellikler göstermeye devam ettiler.
Ta ki tarım yaygınlaşana kadar.
November bu bulgularla fosil kayıtların birbirine desteklediğini belirtiyor.
Önceki bir deney evcilleştirme aşamasının belki de köpeklerin genetik mutasyonunda tetikleyici olduğu önerisini getiriyor.
Bu mutasyonun modern köpeğin atalarının nişastayı daha kolay sindirebilmelerini sağlamış olabileceği, yani insanların çöpleriyle beslenebileceği anlamına gelir.
Yeni bir çalışma bahsedilen mutasyon üzerine iliyor ve kesinlikle mutasyonun meydana geldiğini buluyor ama büyük olasılıkla evcilleştirildikten daha sonra oluyor.
Mesela dingolar tartışmasız köpek, kurt değil, zaten nişasta dostu genlerin bir kısmına sahip.
November şöyle soruyor.
Avcı-toplayıcı insanlar arasında yaşamını sürdüren ve bu ortamda evcilleştirilen köpekten bahsediyoruz.
Ve daha sonrasında bu gruplar tarıma geçtiğinde acaba beslenme alışkanlıklarını da değiştirdiler mi?
Daha çok cevap geliyor mu?
Yine de cevaplandırmayı bekleyen bir sürü soru var.
Evcilleştirmenin orijini için 25 bin yıl gibi geniş bir zaman aralığıyla ilgilenmesinin sebebi araştırmanın genondaki mutasyonun üzerine yapılan tahminleri baz almak zorunda olmaları.
November şöyle diyor.
Mutasyonlar ender görülür ve ne sıklıklı olduğunu tahmin etmek zordur.
En iyi yol ebeveynlerin ve döllerin genomlarını karşılaştırmaktır ama bu iş henüz köpeklerle yapılmamıştır.
Bir gün yapıldığında takımımın yaptığı tahminler çok daha isabetli hale gelecektir.
Ancak modern köpeklerle modern kurtların incelenmesinde genel görüntü birbirlerine ata veya soyun devamı olmaktan daha çok bunların kardeş grupları olduğu yönünde.
Yani modern DNA dizilimleri evcilleşmenin kökenini ortaya çıkaracak gibi durmuyor.
Novembre bu soruyu cevaplamak için antik DNA analizlerine ihtiyaç olduğunu söylüyor.
Şimdiye kadar fosillerden çıkarılan DNA dizileri tam değil.
Ama şimdi araştırmacılar tamamlanmış Neandertal genomu elde etmeyi başardı.
Fosillerden köpek ve kurtların tamamlanmış genomlarını öğrenmenin de işi indeler.
Novembre'nin dediklerine bakılırsa bir grup insan bu konu üzerinde kafa yoruyor.
Tamamlanmış antik köpek genomu 9 aydan çok daha yakın olabilir.
Teşekkür. Bu yazıyı çeviren Kemal Uçar'a teşekkür ederiz.
Seslendiren Ekin Baran Sunar Bu içerik Evrim Ağacı'nda yayınlanmıştır.
Evrimağacı.org üzerinden daha fazla bilimsel içeriğe ulaşabilirsiniz.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.