Transkript
Köpek yaşı nasıl hesaplanır?
7 ile çarpma yöntemini unutun.
Yazar Çağrı Mert Bakırcı.
Seslendiren Akın Karahasan.
Köpeklerin yaşına yönelik yaygın hesabı bilirsiniz.
Bir köpeğin insan yaşına karşılık gelen yaşını bulmak için doğumdan itibaren geçen yıl sayısını 7 ile çarpın.
Örneğin köpeğiniz doğduğundan beri 4 yıl geçtiyse köpeğinizin yaşı 28 yaşındaki bir insana eşittir.
Eğer 10 yaşında bir köpeğiniz varsa bu 70 yaşındaki bir insanla eşdeğerdir.
Ne var ki bu hesaplama tamamen yanlıştır.
Çünkü bu hesaplama bir köpeğin yaşlanma hızının insanların yaşlanma hızına oranının her zaman sabit olduğunu varsayar.
Bu varsayım hatalıdır. Köpeklerin gelişimine bakacak olursak ilk birkaç ayda ve yılda insanlara göre çok ama çok daha hızlı büyüdükleri görülür.
Sonrasında ise bu büyümeye başlar.
Dolayısıyla bir köpeğin büyüme hızıyla bir insanın büyüme hızı doğrusal değildir.
Daha ziyade aradaki ilişki şu şekildedir.
1 yaşındaki bir köpek 7 yaşındaki bir insanla değil yaklaşık 31 yaşındaki bir insanla yaşıttır.
Ancak 4 yaşındaki bir köpek 28 yaşındaki değil 53 yaşındaki bir insanla yaşıttır.
Yaş ilerledikçe 1'e 7 oranı da...
belirmeye başlar ve nihayetinde 10 yaşındaki bir köpeğin gerçekten de 68 yaşındaki bir insanla eşit olduğu görülür.
Ancak nasıl hesaplarsanız hesaplayın bu yaklaşık 7 ile çarpma yöntemine göre çok daha mantıklıdır.
1 yaşındaki bir köpek rahatlıkla üreyebilir ancak 7 yaşındaki bir çocuk bunu yapamaz.
Benzer şekilde insanlar yaşlandıkça sürekli eşit hızda büyümezler.
Büyümeleri ergenlik çağı sonrasında büyük oranda durur.
Köpekler de belli bir yaştan sonra gençliklerindeki kadar hızlı büyümezler.
Bu nedenle başta hızlı bir şekilde büyüse de sonradan yavaşlayan bir büyüme grafiği görülür.
Buna göre insanlarda 1-12 yaş çocukluk iken Köpeklerde 2-6 ay arası çocukluk olarak kategorize edilir.
İnsanlarda 12-25 yaş ergenlik iken köpeklerde 6-2 yıl arası ergenlik olarak kategorize edilir.
Bu evrede gelişim tamamlanır.
İnsanlarda 25 yaş ila 50 yaş arası yetişkinlik iken köpeklerde 2 ila 7 yaş arası yetişkinlik olarak kategorize edilir.
İnsanlarda 70 yaşa kadar olan süreç yaşlılık iken köpeklerde 12 yaşa kadar olan süreç yaşlılık olarak kategorize edilir.
Bu süre ömrün sonuna kadar...
Bu bulgular San Diego'daki California Üniversitesi'nin tıp fakültesinden araştırmacıların köpek ve insan genomlarındaki metil gruplarına bakmaları sayesinde elde edildi.
Canlar yaşlandıkça genomlarında epigenetik bazı değişimler yaşanır.
Bunların başında metil gruplarındaki artış gelmektedir.
Dolayısıyla metil gruplarına bakarak bir canlının yaşlanma hızını belirleyebilirsiniz ve gelişimin farklı basamaklarını daha net ayırt edebilirsiniz.
Ayrıca bu örnekten de görülebileceği üzere türler arası kıyaslama yapmanız da mümkün olabilir.
Tıpkı evrimsel biyoloji araştırmalarında moleküler saat olması gibi bu da gelişim biyolojisi araştırmalarında kullanılabilecek bir epigenetik saat olarak görülebilir.
Tıpkı bir saatin tiktakları gibi metil grupları arttıkça zaman işler ve etkisini genlerimiz üzerinde gösterir.
Bilim insanları da bu izlere bakarak canlının fizyolojisinin zamana bağlı...
olarak nasıl değiştiğini tespit edebilirler.
Elbette yukarıda verdiğimiz sayılar spesifik bir köpek çeşidi için geçerlidir.
Diğer köpek çeşitlerinin boyutuna bağlı olarak bu süreler daha farklı işleyebilir.
Ancak epigenetik saat bu farklı büyüklükteki diğer çeşitler için de bir kıyas imkanı sunmaktadır.
İlerleyen dönemde bu sahada yapılacak araştırmalar diğer hayvanların yaşlanma örüntüleriyle insanlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları daha iyi anlamamızı sağlayabilir.
Ve kim bilir belki de yaşlanmayı yenme yönünde adımlar atabilmemizi sağlar.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.
