Klavyede 0, Neden 1'in Solunda Değil de, 9'un Sağındadır?

Klavyede sıfır neden birin solunda değil de dokuzun sağındadır.

Yazar Stack Exchange uyarlayan Çağrı Mert Bakırcı, seslendiren Akın Karahasan.

Mantıklı olan klavyelerimizdeki rakamların 0, 1, 2, 3, 4, 5 diye devam etmesidir.

1, 2, 3, 8, 9, 0 olması değil.

Peki neden bu şekilde ters?

Cevabı klavyelerin tarihinde yatıyor.

Tabii ki daha doğrusu daktiloların tarihinde.

İnanması güç olsa da eski daktiloların ne 0 sayısı vardı?

O zamanlarda daktilolardaki sayılar 2'den başlayıp 9'a kadar gidiyordu.

Peki 0 ve 1 sayısı nasıl yazılıyordu?

Çok basit. Büyük O harfi ve küçük L harfiyle.

Günümüz dijital yazı tiplerinin bir kısmında bu karakterler sayılara çok fazla benzemiyor olsa da daktilolarda ikisi arasında neredeyse hiçbir fark yoktu.

Bu nedenle tuşlardan tasarruf etmek adına 0 ve 1 sayıları...

Çünkü zaten tuşlar yeterince yer kaplıyordu ve mekanik makinalarda bu tuşların bağlantıları oldukça sıkıntı yaratıyordu.

Günümüzde komik gelse de iki tuştan tasarruf etmek...

o zamanlarda önemliydi.

Sonradan öncelikle sıfır daktiloların sayı tuşları arasına eklendi.

Bunun nedeni teknolojinin ilerlemesi ve tüketimin daha telapkar bir hale gelmesi nedeniyle sıfır yerine büyük O harfini yani O'yu kullanmanın verimliliğini düşürmesiydi.

Neden mi? Çünkü O harfini yazmak için daktiloda shift tuşuna basmanız gerekmektedir.

Bu saniyenin birkaçta biri kadarlık zaman kaybı uzun vadede ergonomik açıdan sıkıntı yaratıyordu.

Bu nedenle sıfırın konmasına karar verildi.

Fakat sayıların sıfır, iki, üç, dört ve...

5, 6, 7, 8, 9 diye gitmesi tuhaf olacağı için 0 sayısı 9 sayısının sağına eklendi.

Yani klavyede sayıların sırası 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0 oldu.

Sonradan bir sayısı da eklendi.

Bunun sebebi de yine teknolojinin gelişmesiyle birlikte giderek dijitalleşen, üretim fiyatları düşen daktilo ve diğer yazı araçlarında bu kadar ufak tasarruflara ihtiyaç kalmayışıydı.

Bir sayısı olması gerektiği gibi en sola eklendi.

Ancak insanların çoktan sıfırın yerine alıştığı için hiçbir üretici sıfırı başa almayı düşünmedi.

Böylece geleneksel ve tarihi nedenlerle klavyelerimizdeki rakamların sırası 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 0 oldu.

Diğer açıklamalar Konuyla ilgili bazı diğer açıklamalar da mevcut.

Örneğin dijital çağ geçinmesiyle 1 ve 0'ın kaçınılmaz olmasını bağlayanlar var.

Örneğin dijital ortamda bir harfle ifade edilen sayı gerçek bir sayı arasında matematiksel olarak işlem yapılamaz.

Dolayısıyla 1 ve 0'ın sayı olarak eklenmesi gerektiği ileri sürülüyor.

Bu doğru değil. Çünkü daktilolarda 0 birsizlikten 0 birliğe geçiş dijital çağın başlamasından çok daha öncesine dayanıyor.

Diğer bir açıklama sayı kanunlarının 9'dan büyük sayıları yazarken kolaylık sağlaması yönünde.

Bu makul bir açıklama.

Ancak muhtemelen sayı düzeninin asıl nedeni bu değil.

Şans eseri. 1'in olmayışı nedeniyle 0'ın 2'nin soluna konmasının anormal olacak olması ergonomik bir fayda sağlamış da olabilir.

Dolayısıyla beklenmedik bu fayda tuş düzeninin değiştirilmesine engel olan bir diğer sebep olabilir.

Ancak bu değil gibi gözüküyor.

Peki ya QWERT?

Son olarak QWERTY tuş takımındaki harflerin yerleri belli bir düzeni takip edecek şekilde getirilmemiştir.

Tıpkı 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 sayılarında olduğu gibi.

Harflerin yerleri de büyük oranda daktiloların tarihsel geçmişini ve gelişimini takip etmiştir.

Kimi zaman klavyedeki harflerin çeşitli sözcükleri daha kolay yazmak için bu şekilde düzenlendiği iddia edilse de bu doğru değildir.

İngilizce konuşan ülkeler tarafından üretilen ve geliştirilen ilk QWERTY tuş takımında sol elle binlerce kelime yazabilirken sağ elle sadece birkaç kelime yazabilmektedir.

Dolayısıyla... Bu düzenin yazım kolaylığını amaçlamadığı söylenilebilir.

Dolayısıyla yazılarda da yazım kolaylığı amacı güdülmediği buradan da anlaşılabilir.