Kıyıya Vuran Bir Yunusu Kurtarmak İçin Neler Yapmalısınız?

Kıyıya vuran bir Yunus'u kurtarmak için neler yapmalısınız?

Karaya oturan bir balinaya yardım ederken nelere dikkat etmek gerekir?

Yazar Çağrı Mert Bakırcı, seslendiren Akın Karahasan.

Karaya vurmuş Yunus ve balinalar yüzebilecek yerinden daha sığ sulara veya doğrudan karaya ulaşarak normal yaşam alanlarına dönemeyen deniz elmemelilerdir.

Eğer bu şekilde bir hayvan ile karşılaşacak olursanız bilin ki yardımınıza ihtiyacı vardır ve kendi başına geri dönmesi çok zordur veya imkansızdır.

Karaya vurmuş ve halen hayatta olan yunusları kurtarmanın altın kuralı onları rastgele bir şekilde suya geri itelememektir.

İlk yapmanız gereken belediye ekiplerine, veterinerlere, polise ve veya hayvan koruma derneklerine bildirimde bulunarak profesyonel yardım istemektir.

Çünkü bir yunusun karaya vurmasının en temel iki nedeni yaralanma veya hastalıktır.

Donanımsız biri bu yunusları suya döndürmeye çalışırken daha fazla zarar verebilir, kendisi hastalık kapabilir ve hatta hayvanlarının ölümüne neden olabilir.

Galler'de kıyıya vuran bir Yunus'un yetkililere bildirilmeden suya taşınması sonrası kısa süre içinde hayatını kaybetmesi üzerine İngiltere'deki Kraliyet Hayvanları Koruma Derneği şöyle diyor.

Bize haber verilmiş olsa belki hastalığına müdahale edebilir ve kurtulabilirdi.

Batı Galler'de insanları doğa ve hayvan sevgisi ve yardımseverliği bir yandan hepimizin gururu.

Ama bir memeli hayvanı yüzdürmeye çalışmanın çok büyük sakıncıları olabilir.

İnsanlar elbette bunu iyi niyetle yapıyorlar ama genel olarak hayvanlar ve onların iyiliği açısından yanlış bir iş yapıyorlar.

Dolayısıyla bir yunus görecek olursanız bunu bulunduğunuz ilçenin veya ilim belediye ekiplerine bildirebilirsiniz.

Bu sırada hayvanın nefes deliğine veya davranışlarına bakarak halen hayatta olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Bir yunus veya balina dakikalarca nefeslerini tutabilirler.

Dolayısıyla 20 dakika boyunca gözlemleyip canlı olup olmadığına karar verebilirsiniz.

20 dakikadan sonra nefes borusunda veya vücudunda hareket olmayan hayvanlar muhtemelen ölüdür.

Eğer hayvan canlıysa yetkililere hayvanın canlı olduğunu...

Yani durumun acil olduğunu söylemelisiniz.

Eğer müdahale etmeniz gerekirse.

Eğer yardım alamayacağınızı düşünüyorsanız veya yardım gelene kadar müdahale yapmanız gereken bir durum olursa en temel göreviniz Yunus'un nefes deliğini suyun üzerinde tutmaktır.

Unutmayın Yunuslar ve balinalar balık değildir.

Memeli hayvanlardır.

Tıpkı bizler gibi hava solunmak zorundalar.

Bir diğer deyişle balıkların yaptığı gibi suyun içinden oksijen alamazlar.

Dolayısıyla yunusların solunum deliğini suyun üzerinde tutmak hayatı öneme sahiptir.

Karaya vuran denizel memellere yardımcı olurken kendi güvenliğinizi ve etrafınızdakilerin güvenliğini de gözetmeyi unutmayınız.

Örneğin bir hayvana müdahale ederken eğer yanınızda bir maske veya eldiven varsa bunları hayvana yardım ederken kullanmanızı önemli tavsiye ederiz.

Hayvan ölüyse kesinlikle ona dokunmayın.

Yaklaşmayın ve civarındaki kişileri de yaklaştırmayın.

Hayvan canlı ise eğer civarda başkaları da varsa ve Yunus'a dokunmak isterlerse lütfen buna izin vermeyin ve bunun hayvana zarar verdiğini söyleyin.

Bu hem bulaşıcı hastalıklarının riskini düşürecek hem de hayvara en az düzeyde zarar verilmesini sağlayacaktır.

Özellikle de diğer evcil hayvanların karaya vuran yunuslardan veya balinalardan uzak tutun.

Çünkü evcil hayvanlarınıza da hastalık bulaşabilir veya evcil hayvanlarınız yunuslara hastalık bulaştırabilir.

Ayrıca evcil hayvanların aşina olmadıkları bir tür etrafında nasıl davranacaklarını kestirmek kolay olmayabilir.

Benzer şekilde hayatta kalmaya çalışan bir yunus veya balinanın kendisine çok yaklaşan bir evcil hayvana zarar verme ihtimali de vardır.

Nemi unutmayın. Yunusların delisi çok hızlı bir şekilde kurumaktadır.

Bu nedenle nefes deliğini su üzerinde tutarken vücudun geri kalan kısımlarını düzenli olarak su dökmemizi ve su vurmanızı öneririz.

Ancak lütfen suyun nefes deliğine kaçmadığından emin olun.

Unutmayın Yunuslar su altına dalarken bu deliği sıkıca kapatırlar.

Böylece akciğerleriniz su dolmaz.

Yunus'un nefes deliğine su dökmek su içinde sizin nefes almanıza benzer.

Benzer şekilde kum veya diğer pisliğin de deliğe girmesine izin vermeyin.

Aksi takdirde Yunus boğularak ölecektir.

Islattığınız bir tişörtü veya havluyu Yunus'u serin tutmak için Yunus'un üzerine serebilirsiniz.

Ancak kesinlikle yan yüzgeçleri, sırt yüzgecini, kuyruk yüzgeçlerini ve nefes deliğini kapatmamalısınız.

Islak bir havluyu sermeden önce sırt yüzgecinin geçebileceği kadar bir yarık açın ve bu şekilde havluyu serin.

Havluyu üzerine serin. Mümkünse bir kumsal şemsiyeti kullanarak hayvanı gölgeye alın.

Vücut pozisyonu ve risk unsurları Eğer hayvan yan veya sırt üstü yatıyorsa daha rahat refes alabilmesi için onu dikkatlice karın üstü yatırmaya çalışabilirsiniz.

Ancak bunu yalnızca kendinize güveniyorsanız yapınız.

Eğer yarı yolda bırakacaksanız veya gücünüz yetmeyecekse hiç dokunmamanız muhtemelen en iyisi olacaktır.

Bunu yaparken asla yüzgeçlerinden tutup çekmeyin.

Hayvanın vücudunu kavrayarak veya onu kaldırarak çevirin.

Maske ve Eldiven kullanın.

Yunusların bedenini karada uzun süre zaman geçirecek şekilde adaptif değildir.

Bu yeteneklerin milyonlarca yıl önce körelmiştir.

Yunuslar su içerisinde yaşayacak biçimde dolayısıyla suyun kaldırma kuvvetine uygun şekilde evrimleşmişlerdir.

Dolayısıyla onları biraz daha rahat ettirmek isterseniz karın yüzgecinin etrafındaki ve göğüs altındaki kumu kazarak suyun dolmasına yardımcı olabilirsiniz.

Bu suyun kaldırma kuvveti sayesinde Yunus biraz daha rahat edecektir ve akciğerleri üzerine binen yük azalacaktır.

Lütfen Yunusların su... Bir yunusun kuyruğu vücudunun en güçlü parçasıdır ve canı yanacak olursa sizi ciddi bir şekilde yaralayabilir.

Tahmin edebileceğiniz gibi yunuslar son derece güçlü ve kaslı hayvanlardır.

Lütfen hiçbir koşulda kuyruğu tutmaya çalışmayın.

Ayrıca yunusların kafalarını sağa sola hızlı bir şekilde hareket ettirerek gerekirse avlarını ısırabileceklerini veya sert çeneleriyle size zarar verebileceklerini unutmayın.

Dişleri iğne kadar sivridir ve kendilerini tehdit altında hissederlerse ısıracaklardır.

Yardım geldiğinde, yardım geldiğinde göreviniz etrafındaki kişileri yönlendirmek ve uzmanların çalışabileceği rahat bir alan oluşturmaktır.

Civardaki herkesin Yunus'tan en az 15 metre uzakta olduğundan emin olmalısınız.

Bu sırada sessiz olmak ve diğer insanları sessiz tutmak önemlidir.

Gürültü yapmak hayvanı rahatsız edebilir, huysuzlaştırabilir ve insanların görevlerini yapmasını zorlaştırabilir.

Konuşacaksanız fısıldayarak veya sessiz bir şekilde konuşmaya dikkat ediniz.

Eğer siz diğerlerini yönetme görevini yapmak istemiyorsanız bu görevi yapabilirsiniz.

Ayrıca işin psikolojisini de unutmamak gerekiyor.

Kimi zaman karaya vuran hayvanlara yardımcı olmak isteyen kişiler bu hayvanlarla kısa sürede bağ kurabilmektedir.

Yardım ettiğiniz hayvanın tüm amatör ve profesyonel çabalara rağmen kurtarılamayabileceğini lütfen unutmayın.

Özellikle de çevrenizde çocuklar varsa onları bu tür bir ölüme hazırlıklı olduğundan emin olun.

Sonuç Eğer bu kurallara uyarsanız, Yunuslara en iyi şekilde yardımcı olarak belki bir Yunus'un hayatını kurtarabilirsiniz.

Ancak bunu yaparken özellikle kendinizin ve çevrenizdekilerin güvenliğini, sonrasında da kurtarmaya çalıştığınız hayvanın güvenliğini unutmamalısınız.

Emin olmadığınız hiçbir şeyi yapmamanız, yaptığınız her şeyi dikkatli yapmanız büyük bir öneme sahiptir.