%2Fold%2Fcontent_media%2Fc85aea4e3c67c52f95bd0f3cd2e79246.jpeg&w=384&q=75)
Transkript
Kelebeklerin Dünyası Kulaktan kulağa yayılmaya devam eden kelebeklerin ömrünün bir günü olduğu bilgisi bir mittir.
Yetişkin kelebekler bir haftayla bir yıl arasında yaşayabilirler.
Bir gün yaşayan bir kelebek türüne ise rastlanmamıştır.
Kelebekler, hayvanlar aleminin eklem bacaklar şubesinde yer alan böcekler sınıfına ait Lepidoptera takımında yer alırlar.
Güveler de bu gruba dahildir.
20 bin civarında kelebek türü vardır.
Antarktika dışında dünyanın her yerinde gözlenebilirler.
Lepidoptera kelimesi Yunanca'da pullu kanat anlamına gelir.
Çok dikkatli bakıldığında kelebeklerin kanatlarında bu pulsu şekiller görülebilir.
Bunlar uçları yaslaşmış ve genişlemiş kıllardır.
Diğer tüm böcekler gibi kelebekler de altı bacağı sahiptir.
Üç bölümden oluşan ana gövdesi, göğüs ve karın, ayrıca iki tane anteni ve iki tane de petek gözü vardır.
Kelebeklerin bitkiler dünyasında büyük bir önemi vardır.
Polenleri bitkiden bitkiye taşıyarak meyvelerin, sebzelerin ve çiçeklerin yeni tohumlar üretmesine yardımcı olurlar.
Hayvanlar dünyası açısından bakıldığında ise kelebekler beslenir.
Kuşlar, memeliler ve diğer böcekler için yiyecek olurlar.
Kelebekler soğukkanlılardır.
Yani vücut sıcaklıklarına ortamı adapte edemezler ve vücut sıcaklıkları düşük olduğunda uçamazlar.
Kış koşullarına dayanamayan kelebekler korunaklı yerlerde kış uykusuna dalarak yaşayabilirler.
Ağaçların soyulmuş kabuk ve kütük gibi yerlerini kışlık alanları olarak kullanırlar.
Herhangi bir aşamada uyuyabilirler.
Ancak genellikle her tür sadece bir aşamada uykuda kalır.
Kelebeklerin yaşam döngüsü Kelebeklerin yaşam döngüsünün dört aşaması vardır.
Yumurta, larva, pupa ve yetişkinlik.
Bu değişim sürecine metamorfoz denir.
Metamorfoz, dişi kelebeklerin iğne başı büyüklüğündeki yumurtalarını bir yaprağa bırakmasıyla başlar.
Yaprağa bırakmalarının sebebi, yaprakların oluşacak tırtıllara besin kaynağı olmasıdır.
Yumurta dönemi birkaç gün sürer ve kırılan yumurtalardan tırtıllar çıkar.
Yaklaşık 2 hafta süren bu dönemde tırtıllar 4-5 kezleri değiştirirler.
Pupa döneminde ise tırtıl kendisini bir yaprağa baş aşağı asarak bir kabuk oluşturur ve yaklaşık 1 hafta boyunca bu kozanın içinde kalır.
Türüne bağlı olarak bu süreç 1 yıldan daha fazla sürebilir.
Çünkü bazı kelebek türleri...
Kupa olarak hazırda beklerler.
Kelebek kozadan çıkarak kanatlarına kan pompalar ve kurduktan sonra 1-2 saat içinde uçmaya başlar.
Kelebekler ne yer ne içer.
Tırtıl aşamasındayken yaprak ve diğer bitki parçalarını ağızlarıyla koparıp çeneleriyle çiğner ve ötürler.
Tırtıların ihtiyaç duydukları her şeyi yedikleri bitkilerden aldıkları için su içmelerine gerek yoktur.
Tırtıların aksine kelebekler etrafta dolaşabilir ve daha geniş bölgelerde uygun yiyecekler arayabilirler.
Kelebeklerin büyük bir kısmı çiçek nektarını tercih eder.
Ve genellikle çeşitli sıvılarla beslenirler.
Kelebeklerin ağızları yoktur.
Bunun yerine hortuma benzeyen tüpleri vardır.
Ayrıca tat alma duyuları ayaklarındadır.
İlk önce ayakları lebesini kontrol edip daha sonra da bu tüplerle sıvıları emerler.
Tüpleri kullanmadıkları zamanlarda spiral haline getirerek kapatırlar.
Kelebekler nasıl çiftleşir?
Erkek kelebekler kanatları doğru renk ve desende olan dişi kelebekleri ararlar.
Bir erkek kelebek çiftleşmeye uygun bir dişi kelebek gördüğünde dişinin yakında uçmaya başlar.
Erkek kelebek feromon adı verilen özel kimyasalları serbest bırakarak kanatları normalden daha fazla çırpmaya başlar.
Özel bir dans da yapabilir.
Eğer dişi kelebek ilgilenirse erkek kelebeğin dansına katılır.
Çiftleşme sürecinde erkek sperm dişiye geçer.
Yumurtalar dişi yumurtlama tüpünden geçerken sperm tarafından döllenir.
Erkek kelebekler sıklıkla çiftleştikten sonra ölürler.
Londra'daki Doğa Tarihi Müzesi'nde Leptoptera bölümünün sorumlusu olan Dr.
Albert Hazilli şöyle söylüyor.
Renkli kanatlar diğer kelebekler için bir işarettir.
Böceklerin kendi türlerini karmaşık bir habitatta tanımasını mümkün kılar.
Renkler ayrıca erkek ve dişleri ayırt etmelerini sağlar ki bu durum kelebeklerin eş arayışlarında hayati bir önem taşır.
Renkler karanlıkta işe yaramadığından geceleri uçan kelebekler diğer kelebeklere ulaşmak için akustik ve kimyasal sinyaller kullanırlar.
Hem erkekler hem de dişler birbirleriyle iletişim kurmak için kokusalarlar.
Zilli şöyle söylüyor.
Birçok türde dişinin erkeğinin yaklaşmasına izin vermesinden önce erkeğin bir dans gösterisi yapması gerekir.
Erkek zarif bir şekilde bir dişinin etrafında uçar ve kanatların daha hızlı çarparak kokusunun dişiye ulaşmasını sağlamaya çalışır.
Kelebekler ne kadar uzağa uçabilir?
Kelebeklerin kanatları çok güçlüdür.
Çok farklı türde ve renkte kanatlara sahiptirler.
Geniş kanatlar uzun uzun süzülürken ince kanatlar hızlı uçup çok hızlı yer değiştirebilirler.
Bazı kelebek türleri inanılmaz uzaklıklara uçabilirler.
Kışı daha sıcak bir yerde geçirmek için 5000 kilometreden daha fazla göç edebilirler.
Kral kelebekleri sonbaharda soğuklar gelmeden önce Kuzey Amerika'dan Meksika'ya kadar uçarak 3200 kilometre yol alırlar.
2 ay kadar sürecek bir yolculuk boyunca nektarla beslenerek daha alınan bir iklime göç etmiş olurlar.
Bazı bilim insanları kelebeklerin güneşin konumunu bir pusul olarak kullanarak yollarını bulduklarını düşünürken, bazıları ise yöntemini bulutlardan sürülen ışık dalgalarındaki değişiklikleri tespit ederek yapabildiklerini düşünüyor.
Milyonlarca kelebek her sene güneye yolculuk yapıyor ve yavrulamak için baharda tekrar kuzeye gidiyor.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.