Transkript
Bu yazının ve videonun başlığı sadece ilk insan için değil.
İlkat, ilk deve...
İlk akşam sefası, ilk ekoli bakterisi, ilk maya mantarı ve herhangi bir canlının ilk bireyi içinde geçerlidir.
Hiçbirinin ilki yoktur.
Evrim sürekli bir süreçtir ve tüm türler yakın ve uzak kuzenlerine kademeli ve çok yavaş değişimlerden geçerek ataları aracılığıyla bağlanır.
Video çoğu insanın aklına gelebilecek.
Ben de insanım, ebeveynlerim de insan, yavrularım da insan.
O zaman yeni bir tür nasıl var olabilir ki sorusuna son derece görsel, isabetli ve net bir cevap vermektedir.
Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan okuyabilirsiniz.
Evrim nasıl çalışır?
Geriye doğru bütün atalarımızın fotoğraflarını ekleyip, onları istifleyip dev bir dizin oluşturduğunuzu düşünün.
Babanızın babasının, babasının babasının, babasının babasının, babasının babasının, babasının babasının babası bu çok büyük bir deste olurdu.
Everest dağının yaklaşık iki katı uzunlukta.
Bu sizin en üste, balıksa atalarınızın ise en altta olduğu devasa bir deste olurdu.
Bu destede geriye doğru gidelim ve tarihten birkaç tane anlık fotoğraf çekip bakalım.
Bin kuşak öncesi, yaklaşık 20 bin yıl öncesi.
Destede sadece birkaç santimetre geride olacaktır.
Bu birey bir insan olacaktır.
Mezolitik çağda yaşayan bir insan.
10 bin nesil öncesi yani günümüzden yaklaşık 200 bin yıl öncesi sadece iki adım geride olacaktır.
Bu fotoğraftaki birey de...
Bir paleotik insanı ancak pek tanıdığımız gibi gözükmeyecektir.
75 bin kuşak öncesi yani günümüzden 1.5 milyon yıl öncesi artık insan değildir.
Homo erectus bireyidir.
Aslında Homo erectus için insan değil ifadesi teknik olarak hatalı bir kullanım olurdu.
Homo cinsi içerisindeki tüm türler bilimsel olarak insan olarak bilinirler.
Homo erectus dik insan, Homo habilis becerikli insan, Homo spens bilge insan olarak bilinir.
Homo cins adı insan anlamına gelir.
Dolayısıyla hayvanlar aleminde tek bir tane insan türü yoktur.
Şu ana kadar tespit edilen 13-14 farklı insan türü bilinmektedir.
Ancak sadece bir tanesi hayattadır ve o da biziz.
Seyahatimizde birkaç yüz adım daha geri gidelim.
1.5 milyon kuşak önceki atalarımız yani günümüzden 25 milyon yıl kadar önce yaşayan atalarımız eski dünya maymunlarına benzer türlerdir.
Bir prokonsul bireyi ama tür halen bir piramittir.
15 milyon nesil ya da 75 milyon yıl kadar önceki atalarımız bir maymundan ziyade bir ağaç kemirgenine benzemektedir.
Bu cinse Pleiades Adapus adını vermekteyiz.
O zaman 120 milyon nesil önceki atalarımıza zıplayalım.
Bunun için destemiz boyunca 12 kilometre yol kat etmemiz gerekirdi.
Buna rağmen günümüzden sadece 160 milyon yıl öncesine ulaşmış olurduk.
Karşılaşacağınız tür bir insan veya primat değildir.
Bildiğiniz anlamıyla bir kemirgen türüdür.
Jiramei cinsi.
165 milyonuncu büyük babanız 300 milyon yıl kadar önce yaşamıştır ve bir memeli hayvan bile değildir.
Dinozorlardan bile önce evrimleşmiş Hylinomus isimli antik bir sürüngen cinsidir.
Burada şuna dikkat çekmek gerekiyor.
Sürüngenlerin aile fotoğraf dizini de ayrı bir hat oluşturuyor.
Ancak yaklaşık olarak bu Hylenomus'un bulunduğu kısımda bizimkisi ile kesişiyor.
Böylece evrim ağacı üzerinde dalların nasıl oluştuğunu da anlamış oluyoruz.
Atasal bir popülasyon ikiye veya daha fazla alt gruba ayrıldığında yepyeni soy hatları evrimleşebiliyor.
Yani her bir türün kendine ait bir fotoğraf dizini var.
Tıpkı her bir bireyin kendi aile soy ağacı olması gibi.
185 milyon nesil öncesinde yani 350 milyon yıl kadar öncesinde ise artık balıksa atalara ulaşırız.
Bir tiktalik.
Sudan karaya geçen ilk balıklardan birisi.
Bu durumda sormak gerekiyor.
Bu dizinde ilk insan nerede yaşadı?
Onun fotoğrafı nerede?
İlk insan asla yaşamadı.
Örneğin 4632 numaralı fotoğrafı çekip aldığınızı düşünün.
Bir insan, 79.221 numaralı fotoğraf, bir homo erectus.
Bu ikisi arasındaki hiçbir kareyi çekip de, hah işte soyumuz tam da burada artık insan olmuş diyemezsiniz.
Öyle bir nokta yoktur.
Dizinden çektiğimiz her bir fotoğraf ebeveynleri ve torunları gibi gözükecektir.
Her kuşak kendinden önceki ve sonraki bireylerle aynı türdendir.
Homo erectus'un homo erectus olan ebeveynleri ve homo erectus olan çocukları vardır.
Tiktaalik atalarımızın kendileri gibi balıksı ebeveynleri ve balıksı yavruları vardır.
Bir türün bir diğer türe dönüştüğü nesli tam ve kesin olarak tespit edemezsiniz.
Çünkü... Bir anda var oluvermezler.
Bu tıpkı sizin bir zamanlar çocuk olmanız ancak şimdi yetişkin olmanız gibidir.
Hiçbir spesifik anda ha tamam artık yetişkin oldum.
diyemezsiniz. Yatağa çocuk olarak gidip de yetişkin olarak uyandığınız herhangi bir gün yoktur.
İlk insanın asla yaşamamış olması ilk etapta paradoksmuş gibi gözükebilir.
Evrim teorisinin zincirinin bozulduğunu düşünmenize neden olabilir.
Halbuki türlerin kendileriyle aynı türden ebeveynlerden doğup da her nesildeki ufak değişimlerin nihayetinde yepyeni türler oluşturacak kadar birikebiliyor olması Evrim anlamının
anahtarlarından birisidir.
Evrim tıpkı bir filmin birbirine çok benzer olan karelerin art arda gelmesiyle çekilmesi gibidir.
Bir filmi oluşturan karelere tek tek bakacak olursanız kareler arasındaki farkı görmekte zorlanabilirsiniz.
Ancak filmin tamamı akıp gitmektedir ve yepyeni karelere dönüşebilmektedir.
Jeologların bulduğu her bir fosil tarihten bir kesit gibidir.
Filmin bir karesinden ibarettir.
Genellikle bulunabilen iki kare arasındaki binlerce kare eksiktir.
Bize düşen bu eksikler arasındaki tüm boşlukları doldurmak, eldeki karelerden yola çıkarak filmin tamamının neyi anlattığını tespit edebilmektir.
Destek olun. Bu video It's Okay To Be Smart tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır.
Eğer içeriği beğendiyseniz orijinal kaynağa destek olmak için lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.
It's Okay To Be Smart kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce altyazı olarak buradan seyredebilirsiniz.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.
