İlk Gece Etkisi: Alışık Olmadığınız Bir Yatakta Neden Uyumakta Zorluk Çekiyorsunuz?

İlk Gece Etkisi Misafirliğe veya yabancı bir diğer yere gittiğinizde ilk gece neden daha zor uyunur?

Yazar Kate Harawit Çevirmen Feyza Emre Editör Çağrı Mert Bakırcı İkinci editör Gülay Kaya Seslendirmen Akın Karahasan Belki bir iş gezisindesiniz ve sabaha

önemli bir sunumunuz var.

Belki de kolleri taşıdığınız uzun günün ardından yeni evinizdeki ilk geceniz.

Şartlar her ne olursa olsun gerçekten iyi bir gece uykusuna ihtiyaç duyabilirsiniz.

Ancak yeni bir yerde uyuduğunuzu düşününce bunu söylemesi yapmaktan daha kolay olabilir.

Brown Üniversitesi'nden bir grup bilim insanı hayvanımsı bir şekilde sürekli tetikte olmanıza sebep bu, ilk gece etkisinin bir nedenini bulduklarını söyleyerek bulgularını Current Biology dergisinde yayınladılar.

Genel olarak bir muamma olan uyku bilim insanları için bilmeceye benzer.

Pek çok hayvan uyur ama bunun neden bir ihtiyaç olduğu tam olarak belli değildir.

Hayatta kalma açısından bakarsak uyku hayvanları günde en az birkaç saat savunmasız bırakan oldukça tehlikeli bir durumdur.

Ama yine de dinlenmeden yaşamaya evrimleşmek yerine hayvanlardan bazıları tek gözü açık uyuyabilme yetisi geliştirmiştir.

Hayır mecazen değil gerçekten de tek gözleri açık uyurlar.

Şişe burunlu yunuslar, güney deniz aslanları, evcilleştirilmiş tavuklar...

Ve beluga balinaları. Beynin bir seferde sadece yarısını uyuduğu tek yarı küresel yavaş dalga uykusu uygulayan türler arasındadır.

Bunu kendiniz de gözlemleyebilirsiniz.

Mesela bir ördek sırasının sonundaki ördeğin dışa bakan gözü açık olacaktır.

O göz halen uyanık olan beyin yarı küresine bağlıdır.

Bu şekilde uykudayken bile yırtıcı bir hayvan gördüğünde ördeğin beynindeki alarmı tetiklenir ve onun harekete geçmesini sağlar.

Tahmin edebileceğiniz gibi bu tetikte olan yarı uyku durumu tehlikeli ve öngörülemeyen ortamlarda gerçekten kıymetli bir özelliktir.

Ancak ne yazık ki beyniniz otel odalarını ve yeni dairenizi de tehlikeli sayabilir.

Evet evet doğru duydunuz.

Bilim insanları insanlarda da tek yarı küresel yavaş dalga uykusu ya da daha doğrusu tek yarı küresel yavaş dalga uykusu light denebilecek daha basit bir formu keşfettiler.

Uyku araştırmacıları ilk gece etkisinin fazlasıyla farkında ve sık sık laboratuvarlarda yapılan uyku deneylerinde karşılarına çıkan ilk gece etkisi sonuçlarını paylaşıyorlar.

Bir grup araştırma ekibi ilk gece etkisinin üzerine çalışmak yerine bunun sebebini belirlemeye karar verdi.

35 kişilik sağlıklı insanlarda oluşan bir gönüllü ekibi topladılar ve onları aralarında bir hafta ara ile 2 gecelik uyku için uyku laboratuvarlarına getirdiler.

Gönüllüler kalp ateş hızlarını Kan oksijen seviyelerini, nefes alma, göz ve bacak hareketlerinin yanı sıra beynin her iki tarafındaki aktiviteyi ölçen makinelere bağlandı.

Bilim insanları bir kişinin ne kadar derin uyuduğunu gösterebilen bir tür beyin davranışı olan yavaş dalga aktivitesine odaklandı.

Her iki uyku esnasında da yavaş dalga aktivitesine dört farklı beyin yolağından bakılarak uyku derinliğinin odadaki karmaşadan nasıl etkilendiğini izlediler.

Beyin yarım küreleri arasındaki farklılıklar araştırılmadığı halde bu konuda da sonuçlar elde ettiler.

Uykunun ilk gecesinde deneklerin beyinlerinin sol yarısında sürekli olarak daha fazla uyanıklılık görüldü.

Ayrıca sol yarım küre garip seslere daha duyarlıydı.

Bir hafta sonra Denekler uyku laboratuvarına döndüklerinde deneklerin beyin aktivitelerinde daha fazla simetri vardı.

Bu durum onların artık ortama alıştıklarını gösteriyordu.

Yavaş dalga aktiviteleri her iki beyin yarım küresinde de eşit düzeyde uyanıklık veya uyanıklık eksikliğini gösterdi.

Araştırma sonuçları insanlarda da bir çeşit tek yarı küresel yavaş dalga uykusu olduğunu öne sürüyor.

Dolayısıyla insanlarda ilk gece etkisi aşina olunmayan ve potansiyel olarak tehdit içeren bir ortamda yarı uyanık olmaktan kaynaklanıyor olabilir.

Yuka Sasaki bir basın açıklamasında şöyle diyor.

Beyinlerimiz balina ve yunusların sahip olduğu sistemin minyatür bir versiyonuna sahip olabilir.

Sık sık seyahat edenler beyinlerine ilk gece etkisini etkisiz hale getirmek için farkında olmaksızın eğitmiş olabilirler.

Bir podcast

fikriniz var ama nereden başlayacağınızı bilmiyor musunuz?