Empati Boşluğu: İnsanlar Farklı Bakış Açılarını ve Başkalarının Duygu Durumlarını Neden Anlayamıyor?

Bu içerik Bionluk sponsorluğunda Bionluk seslendirmelerinden İrem Öznur Kılıç tarafından seslendirilmiştir.

İnsanlar farklı bakış açılarını ve başkalarının duygu durumlarını neden anlayamıyor?

Yazar Itamar Şat Uyarlayan Melisa Altın Editör Çağrı Mert Bakırcı Empati boşluğu, insanların mevcut durumlarından farklı olan zihinsel

durumları anlamakta veya bu tür durumların insanların muhakeme yapmalarını ve karar vermelerini nasıl etkilediğini düşünmekte güçlük çekmelerine neden olan Bilistel bir önyargıdır.

Örneğin bir kişi şu anda kendini sakin hissediyorsa, öfkelendiği anda nasıl davranacağını tahmin etmekte zorlanır.

Benzer olarak, eğer diyette olan bir kişi şu anda toksa, aç olduğunda yemek yemenin cazibesiyle ne kadar başa çıkabileceğini değerlendirmekte güçlük yaşayabilir.

Bu durumda empati boşluğunun varlığından söz etmek mümkündür.

Diğer insanların bakış açısını değerlendirmek söz konusu olduğunda, Kendini güvende hisseden bir kişinin, korkmuş bir kişinin bakış açısını hayal etmekte zorlanması ve kavga arayan birinin barışçıl

çözüm arayan kişi gibi düşünememesi, empati boşluğunun sebep olduğu durumlardandır.

Empati boşluğunun, kendi davranışlarınız da dahil olmak üzere, insanların davranışlarını yorumlama ve tahmin etme konusunda ciddi etkileri vardır.

Bu nedenle onu anlamak önemlidir.

İlk olarak, George Loewenstein tarafından ortaya atılan empati boşluğu, bağımlılık, susuzluk, acı ve korkuya karşı tepkiler üzerinden ölçülen çalışmalarla birlikte gözlemlenmiştir.

Loewenstein ve Daniel Reed tarafından yürütülen ve acıya odaklanan deneyde, katılımcıların bir para ödülü için acıya dayanma istekleri değerlendirildi.

Katılımcıların dayanmaları gereken acı ise ellerini soğuk suya sokmaktı.

Bazı katılımcılar karar vermeden önce, Acı anının bir örneğini deneyimlediler.

Diğer grup bir hafta önce aynı acı deneyimini yaşadı.

Son grupsa acıyı hiç yaşamadı.

Sonuç olarak karar vermeden hemen önce acı örneğini yaşayan grup en büyük para ödülüne ihtiyaç duyduğunu belirtirken en düşük para ödülünü talep eden grup acıyı yaşamamış olanlardı.

Yaşadıkları acı sonucu duygusal durumları belirledikleri para ödülünü de değiştirmiş oldu.

Katılımcıların yine aynı duyguya sahip olacaklarını düşünüp acıya katlanma isteklerini yanlış öngörmeleri empati boşluğu olarak adlandırıldı.

Peki sizce insanlar acı çekmedikleri zaman kendi acılarını hatırlayamıyorlarsa, başkalarının acılarıyla empati kurmaları ne kadar olasıdır?

Empati boşluğunun örnekleri çeşitli durumlarda ortaya çıkar ve farklı şekillerde gerçekleşir.

Kendi duygu ve davranışlarımızı değerlendirmek söz konusuysa, Empati boşluğu şunları yapmamıza neden olabilir.

Eğer şu anda sakinsek, yaklaşan stresli bir olaya karşı sakin kalma becerimizi olduğundan büyük görmek.

Sadece şu anda istek duymamak için kahve gibi bağımlılık yapan bir maddeyi tüketirsek, tüketmeyi bırakabilme olasılığımızı büyütmek.

Birine karşı artık hislerimiz yoksa, geçmişte ona olan duygularımızın, yargılarımızın nasıl etkilediğini hafife almak.

Başkalarının duygu ve davranışlarını değerlendirmek söz konusu olduğundaysa, empati boşluğu şunlara sebep olabilir.

Eğer konu üzerinde duygularımızı paylaşmadıysak, gergin olan birinin neden böyle davrandığını anlamakta zorlanmak.

Diğer insanların bize karşı bizim onlara hissettiklerimizle aynı duygulara sahip olmadığını görmekte güçlük çekmek.

Şu anda sakinsek, Bir kişinin bir şeye öfkelendiğinde nasıl davranacağını tahmin etmekte zorlanmak.

Açlık, arzu, korku veya acı gibi faktörler söz konusu olduğunda, içsel güdülerin, karar verme üzerindeki etkisinin hafife alınması da empati boşluğunun insanları

nasıl etkileyebileceğine dair dikkate değer bir örnektir.

İnsanlar belirli bir durumda mantıklı ve kontrollü bir şekilde hareket edeceklerine inanırlar.

Fakat gelecek hakkında düşünürken içsel güdüleri aktif olarak deneyimleyemezler.

Dolayısıyla bu güdülerin etkisinin göz ardı edilmesi, empati boşluğunun yaşanmasına neden olacaktır.

Bu gibi durumlarda empati boşluğunun etkisi o kadar güçlü olabilir ki, belirli bir durumda yanıldığı geçmişte defalarca kanıtlanmış olsa bile, insanlar o durumla

düzgün bir şekilde başa çıkabileceklerini varsaymaya devam edebilirler.

Empati boşluğunun türleri Farklı tür empati boşluklarını sınıflandırmak için kullanılabilecek birkaç kriter vardır.

İlk olarak iki tür empati boşluğunu birbirinden ayıran sıcak-soğuk ayrımından söz edebiliriz.

Soğuk-sıcak empati boşluğu Bir kişi soğuk, yani duygusal olarak nötr durumdayken, sıcak, yani belirli bir duygu durumunda olan kişiyi anlamakta zorluk çekiyorsa, soğuktan

sıcağı empati boşluğu gerçekleşir.

Genellikle duyguların, dürtülerin ve içsel güdülerin etkisini hafife almanın bir sonucu olarak bu tür bir boşluk yaşanır.

Şu anda sakin olan biri, üzgün olduğu durumda nasıl davranacağını tahmin etmeye çalışırken, soğuk-sıcak empati boşluğunu yaşayabilir.

Sıcak-soğuk empati boşluğu.

Tam tersi olarak bir kişi belirli bir duygu durumundayken, nötr halindeki kişinin duygularını anlayamadığında sıcaktan soğuğa empati boşluğu oluşur.

Aynı şekilde genellikle duyguların, dürtülerin ve içsel güdülerin o anda üzerimizde olan etkisini hafife almaktan dolayı ortaya çıkabilir.

Bir konuya karşı tutkulu olan kişi, aynı konuya karşı tutkulu olmayan insanların nasıl hissettiğini anlamaya çalıştığında bu tür bir empati boşluğunu deneyimleyebilir.

Aynı zamanda empati boşluğu diğer iki önemli kritere göre sınıflandırılır.

İçsel kişiler arası önyargı İçsel empati boşluğu, insanlar kendi düşünceleri, duyguları ve davranışlarını göz önünde bulundurduğu zaman ortaya çıkar.

Tam tersi olarak, insanlar bir başkasının düşünceleri, duyguları ve davranışlarını dikkate almaya çalıştıklarında kişiler arası empati boşluğu yaşanır.

Geriye dönük, ileriye dönük önyargı.

Geriye dönük bir empati boşluğu, insanlar geçmişte olan şeyler hakkında düşündüklerinde ortaya çıkar.

Diğer taraftan ileriye dönük empati boşluğu, gelecekte olan şeyler hakkında tahmin yürütüldüğünde yaşanır.

Her empati boşluğu bu üç kritere göre sınıflandırılabilir.

Geçmişte neden duygusal bir şekilde davrandığımızı anlayamadığımız bir durum, soğuktan sıcağa, içsel ve geriye dönük empati boşluğunu içerir.

Örneğin, oldukça stresli bir iş görüşmesinde neden iyi performans gösteremediğimizi düşünmek gibi.

kendi gruplarının üyelerine karşı daha fazla empati göstermelerine neden olan bilişsel bir önyargıdır.

Bu tür durumda insanların kendi sosyal gruplarının bir parçası olarak tanımladıkları kişilerin zihinsel durumlarını anlama ve paylaşma olasılıkları çok daha yüksektir.

Grup dışı empati boşluğunun örnekleri olarak, farklı bir ırktan olan ya da kendilerinden farklı bir siyasi partiye destek veren kişilere karşı empati gösterme olasılığının daha düşük olması gösterilebilir.

İnsanlar neden empati boşlukları yaşar?

Empati boşluklarının yaşanmasının temel nedeni insan bilişinin duruma bağlı olmasıdır.

Yani bilgiyi işleme ve karar verme şeklimiz büyük ölçüde o andaki zihinsel durumumuza bağlıdır.

Kendimizi tok hissettiğimizde aç olduğumuz zaman nasıl davranacağımızı tahmin etmek zordur.

Çünkü şu anda zihinsel durumunuz o andan çok farklıdır.

Esasen bu örnekte anlamamız gereken şey, zevk aldığımız bir şeyi arzuladığımızda, bu arzunun zayıf olduğu bir durumdayken ve özellikle de arzuladığımız şeyi karşıladıktan

hemen sonra nasıl hissedeceğimizi hayal etmenin zor olmasıdır.

Buna ek olarak empati boşluklarının belirli durumlarda rol oynayan başka nedenleri de vardır.

Örneğin bir kişinin grubunun dışındaki insanlara karşı olan empati boşluğu, kişinin kime güven ve yardım sunacağını ayarlamak için sosyal grup etrafında sınırlar oluşturma

ihtiyacına bağlanmıştır.

Ayrıca bazı faktörler belirli durumlarda empati boşluğunu yaşama olasılığımızı arttırabilir.

Örnek olarak kaygı, farklı bir sosyal gruba ait olarak algılanan insanlara karşı empati boşluğunu arttırabilir.

Empati boşluklarıyla nasıl başa çıkılır?

Farklı zihinsel durumları ve bakış açılarını gözünüzde canlandırın.

Empati boşluğunu en aza indirmenin bir yolu, şu anda bulunduğunuzdan farklı bir zihinsel durumdayken nasıl hissedeceğinizi gözünüzde canlandırmaktır.

Gelecekteki davranışlarınızı tahmin etmek, sadece ne yapacağınızı anlamaya çalışmak değil, önce nasıl hissedeceğinizi ve ne düşüneceğinizi gerçekten anlamaya çalışmak gerektiği

anlamına gelir. Farklı bakış açılarını açıklayın.

Bazı durumlarda özellikle bir başkasının empati boşluğunu azaltmaya çalışırken, o anda deneyimlediği bakış açısı yerine farklı bakış açılarını açıklamak faydalı olabilir.

Örneğin biri başkalarına karşı empati eksikliği gösteriyorsa, o kişiye söz konusu eylemlerin ardındaki mantık ve bahsedilen kişilerin nasıl hissettiği açıklanabilir.

Ayrıca empati boşluğunu sergileyen kişiden insanların neden böyle davrandığının bir ya da iki nedenini bularak, Bu eylemleri kendisinin açıklaması istenebilir.

Başkalarının nasıl davranacağını düşünün.

Kendinize belirli bir diyete sadık kalıp kalamayacağınızı sormak yerine, içinde bulunduğunuz koşullar altında başka birinin bu diyete bağlı kalma olasılığının ne olduğunu kendinize sormak faydalı

olabilir. Böylece durumu bağımsız ve duygusal olarak tarafsız bir biçimde değerlendirmek mümkün olabilir.

Geçmiş eylemleri düşünün.

Gelecekteki düşüncelerimizi, duygularımızı ve davranışlarımızı tahmin etmeye çalıştığımızda genellikle nasıl düşüneceğimiz, hissedeceğimiz ve davranacağımıza dair güçlü bir gösterge olmasına

rağmen geçmişi görmezden geliriz.

Örneğin diyetine bağlı kalmak isteyen birisiniz.

Hedefiniz ise işteyken sağlıksız atıştırmalıklardan uzak durmak.

Ancak biliyorsunuz ki her gün öğle saatlerinde dinlenme odasından kahve almaya gidiyorsunuz.

ve sonunda orada saklanan taze hamur işlerinden birini yiyorsunuz.

Bu da diyetinizi sürdürmekte başarısız olduğunuz anlamına geliyor.

Empati boşluğu yüzünden geçmişte pek çok kez başarısız olmuş olsanız bile böyle bir durumda bu hamur işlerine karşı gösterdiğiniz direnme davranışını abartmış olabilirsiniz.

Bunun nedeni onları yemeği seçtiğinizde, genellikle aç hissettiğiniz bir zamanda ve diyet anında çekici gözüken yemeğin doğrudan önünde olmanızdır.

Diyetinizi bozmanız durumunda geçmişteki davranışlarınızı incelemek, dinlenme odasına aç girdiğinizde muhtemelen sağlıksız hamur işlerini yiyeceğinizi fark etmenizi sağlayabilir.

Böylece sürekli olarak aynı zararlı davranışlarda bulunmak yerine hedefinize ulaşmanızı sağlayacak şekilde eylemlerinizi değiştirme fırsatı elde edebilirsiniz.

Diğer önyargı azaltma tekniklerini kullanın.

Empati boşluğu bilişsel sistemimizin çalışma şekli nedeniyle deneyimlediğimiz bir bilişsel önyargı olduğundan farklı önyargı azaltma teknikleri de kullanılabilir.

Önyargı konusunda farkındalığımızı arttırmak, akıl yürütme sürecimizi yavaşlatmak ve verdiğimiz kararlar için kişisel sorumluluğumuzu arttırmak gibi teknikler sayesinde empati

boşluğuyla başa çıkılabilir.