Duygular ve Yüz İfadeleri: Yüzümüz Duygularımızı Nasıl İfade Eder?

Duygular ve Yüz İfadeleri Yüzümüz duygularımızı nasıl ifade eder?

Kendimiz dışındaki herhangi bir insanla iletişim kurmak, yani sosyal temaslarda bulunmak için karşıdaki bireyi hissettiklerimizi ifade edebilmek ve onun hissettiklerini anlayabilmek gibi bazı duygusal yeteneklere ihtiyacımız

vardır. Bu karşılıklı duygusal aktarım, üretilen sesler, Kelimeler, yüz ifadeleri ya da beden dili yoluyla gerçekleşir.

Bahseden aktarın yolları arasında güvenilirlik açısından bazı niteliksel ve niceliksel farklar vardır.

Bir birey duygularını çevreye yansıtmak istemediği zaman konuşmasını ve bedensel hareketlerini kolaylıkla kontrol edebilir.

Çünkü bu iki araç bilinç yoluyla kullanılır ve günlük hayatta bunun pratiğini sürekli yapıyoruz.

Dolayısıyla bu araçlar yoluyla bize yansıtılan verileri yorumlarken yeterince güvenilir sonuçlar alamayız.

Fakat konu yüz olunca işler biraz daha netleşmektedir.

Çünkü yüzdeki kaslar bir duygu hissedildiği anda istenmiş olarak harekete geçer ve kontrol edilmeleri çok daha zordur.

Hatta ustalıkla kontrol edilseler bile hissedilen duyguya dair bazı ipuçları bırakırlar.

Yüz ifadeleri araştırmaları ve duyguların tarihi Yüz ifadeleri 1800'lerin sonundan itibaren bilim camiasında ilgi uyandırmış.

Konuyu araştıran ilk bilim insanları arasında ünlü nörolog Guillaume Duchesne ve jeolog-biyolog Charles Darwin'de bulunmaktadır.

Darwin'in İnsanlarda ve Hayvanlarda Duyguların İfadesi adıyla Türkçe'ye çevrilen kitabı bu alandaki modern araştırmalara en büyük ilham kaynaklarından biri olmuştur.

Daha sonra psikolog Sylvan Tompkins'in başlattığı ve öğrencisi Paul Ekman'ın devam ettirdiği yeni lise çalışmalarla duygular ve ifade edilişleri konularında çok büyük ilerlemeler gerçekleşti.

kabul edeceği gibi bu konular hakkında uzman olan ve halen yaşayan en bilgili kişilerin başına Paul Ekman gelmektedir.

Kendisi uzun yıllar süren araştırmalar sonucunda yüzde oluşabilecek evrensel bütün ifadeleri içeren bir yüz atlası ve yüzdeki kasların duygularının oluşumu sırasındaki hareketlerini anatomik olarak betimleyen

bir yüz hareketleri kodlama sistemi geliştirdi.

Geliştirdiği bu araçlar sayesinde ABD Savunma Bakanlığı tarafından bir süre işe alındı ve şu an güncel birçok psikolojik çalışmada onun Bu yazının da temeline Ekman'ın yaklaşık

40 yıldır yaptığı çalışmalar oluşturuyor.

Duyguların evrenselliğine yönelik bulgular.

Charles Darwin'e göre duygular evrensel olarak hissedilir ve ifade edilir.

Paul Ekman'la yeni Gine'den Arjantin'e, Japonya'dan Amerika'ya kadar geniş bir yelpaze içeren ülkelerde yaptığı deneylerle 6 genel duygu için bu evrensellik düşüncesini kanıtlamıştır.

Evrensel olarak var olan bu duygular, tiksinme, şaşkınlık, korku, mutluluk, üzüntü ve öfke...

Utanç ve heyecan da yüzde ifade edilebilir.

Ancak bunlar için yukarıda bahsedilen 6'lı kadar sağlam bilimsel kanıtlar yoktur.

Ekman'ın bulguları, duygular ifade edilirken bazı kültürel farklılıkların oluştuğunu da göstermiştir.

Örnek olarak Japonlar etrafta başka insanlar varsa duygularını Amerikanlardan daha fazla maskelerler.

Fakat duygular yüzlerinde aynı şekillerde ortaya çıkmaktadır ve yalnız oldukları zaman aynı yoğunlukla ifade edilmektedir.

Duyguların yüzde ifade edilişi, duygular yüzümüzde ifade edilirken birbirinden anatomik olarak neredeyse bağımsızdır.

3 bölge kullanılır. Kaşalım bölgesi, göz kapakları ve yüzün alt kısmı.

Bu duygu hissedildiğinde bu bölgeler ikili ve üçlü kombinasyonlar halinde ya da tek başlarına kullanılabilirler.

Yüzün tamamında ortaya çıkan ve 1-2 saniyeden uzun süren yüz ifadelerini çoğu birey doğru şekilde yorumlayabilir.

Fakat yüzdeki bazı bölgelerde gösterilen ya da hızlı kaybolan ifadeler yanıltıcı olabilir.

Ekman'a göre yüzün bir kısmını ötürse ve belirli kısımları kullanılıyorsa duygu hafifçe hissediliyor, kontrol edilmeye çalışılıyor ya da sahte bir duygu gösterilmek isteniyordur.

Bu ifadelere kısmı ifadeler denir.

Bir diğer önemli kavram ise mikro ifadelerdir.

Bunlar 40-67 milisaniye içinde yüze belirip sönen anlık ifadelerdir ve yine bir duygu hafifçe hissedildiğinde ya da kontrol edilmeye çalışıldığında ortaya çıkarlar.

Ekman'ın elde ettiği bulgular ışığında 6 evrensel duygunun yüzdeki ifade ediliş şekilleri aşağıda incelenmiştir.

Görsellerdeki bazı duygu ifadeleri herkesin doğuştan anlayabileceği kadar netken, bazılarını günlük hayatta fark edebilmek için üstlerinde biraz çalışılması gerekir.

Şaşkınlık İlk olarak şaşkınlık en kısa ifade süresine sahip duygudur.

Kendisine dair farklı beklentiler olan ya da beklenilmeyen bir olay gerçekleştiğinde hissedilir.

Bu duygu çok kısa süreli olduğu için yüzde genellikle kendisinden sonra gelen duyguyla karışmış halde ifade edilir.

Baskılanmamış ve saf şaşkınlıkta 1.1 görselinde görüldüğü gibi kaşlar düz bir şekilde yukarı kalkar, kaşların hareketi nedeniyle alında boydan boya yatay çizgiler oluşur.

Üst göz kapağı açılır.

Alt çene aşağı düşer ve dudaklar serbest bir şekilde aralanır.

Yüzün kalanı hareketsizken sadece kaşlar kalkılırsa şüphe, sorgulama ya da sahte şüphe ifade edilir.

Bu ifade bazı insanlar tarafından konuşma sırasında vurgu ve noktalama amaçlı da kullanılır.

Sadece kaşlar kullanılır ve kafa yana ya da arkaya hareket ettirilirse ünlem ifade edilir.

Sadece kaşlar kaldırılmışken, kafa dikey doğrultuda hafif bir şekilde sallandıysa bu bir selamlama sembolüdür.

göz kapağı kaldırılmış ve alt göz kapağı serbestse bu ifade ilgi ya da kısa süreli şaşkınlık anlamına gelir.

Yüzün kalanı hareketsizken yalnızca çenenin düşürülmesi İngilizce'de down found it olarak geçen bir duygusal durumu ifade eder.

Dilimizde tam karşılığı olmasa da şaşkına dönmüş ya da şaşkınlıktan dilini yutmuş deyimleri bu anlamı karşılayabilir.

Çene hareketsizken göz kapaklarının açılması ve kaşların kaldırılması sorgulayan bir şaşkınlığı ifade eder.

Kelimelere dökülmek istenirse aa öyle mi?

Sorusu bununla aynı anlama gelebilir.

Kaşlar hareketsizken göz kapaklarının açılması ve çenenin düşürülmesi hayret verici ve etkilenmiş bir şaşkınlık anlamına gelir.

Yüksek sesle kullanılan bir ne?

Ünlemini bununla eş anlamlı düşünebilirsiniz.

Kız kapakları serbestken kaşların kaldırılması ve çelenin düşürülmesi pek ilgi çekmeyen ya da yorgunken hissedilen bir şaşkınlık anlamına gelir.

Yukarıda bahsedilen kısmi ifadelerin hepsi hafif ya da kontrol edilen şaşkınlık sırasında da ortaya çıkabilir.

Şaşkınlığın diğer duygularla karışımlarını ise aşağıdaki bölümlerde göreceğiz.

Korku Yüzde oluşan ifadeler dışında korku duyulduğu sırada ten rengi solgunlaşır, terlemeye başlar, kalp ritmi hızlanır, kan basıncı artar.

Mide, idrar kesesi ve bağırsaklar kasılır.

Vücut kaç ya da savaş tepkisine hazırlanır.

Bastırılmamış ve saf korku sırasında kaşlar yukarı kalkar ve birbirine çekilir.

Genellikle merkezde kaşların hareketiyle alında yata yama kısmi karışıklıklar oluşur.

Üst göz kapağı açılır ve alt göz kapağı gerilir.

Dudaklar geriye doğru çekilir ve ağız aralanır.

Yüzün kalanı hareketsizken kaşlar birbirine çekilerek yukarı kaldırılırsa bu ifade endişe ya da hafif telaş hissedildiği anlamına gelir.

Yüzün kalanı hareketsizken...

üst göz kapağı açılır ve alt göz kapağı gerilirse hafif ya da kontrol edilen korku ifade edilir.

Yüzün kalanı hareketsizken sadece ağız hafifçe açılırsa bu ifade endişe, telaş ya da korkmaya yeni başlandığı anlamına gelir.

Sadece ağzın aralanması ve dudakların geri çekilmesi korku dolu bir olayı anlatırken ya da korku yaşatacak bir olayı beklerken ortaya çıkar.

Sadece göz kapakları ve kaşlar korku pozisyonlarında kullanılırsa yoğun bir telaş, Korku ya da bireye zarar verecek bir olayın beklendiği anlamları çıkar.

Kaşlar kullanılmadan üst göz kapağı açılmış, alt göz kapağı gerilmiş, ağız açılmış ve dudaklar gerilmişse dondurucu ve dehşet veren bir korku hissedilmektedir.

Ağız hafifçe açık ve göz kapakları korku pozisyonunda ise şok edici bir korku yaşandığı anlamı çıkar.

Korku şaşkınlık karışımı ise en genel yüz ifadelerinden biridir ve iki şekilde ortaya çıkar.

Kaşlar ve göz kapakları korku pozisyonundayken ağız şaşkınlık pozisyonunda olabilir.

Ya da sadece göz kapakları korku pozisyonundayken ağız ve kaşlar şaşkınlık pozisyonunda olabilir.

Tiksinme. Tiksinme duyduğumuz zaman içimizde onun kaynağından kurtulmak ya da uzaklaşmak isteği doğar.

Bu duygu yoğun yaşandığına mide bulantısı ya da kusma tepkileri görülebilir.

Tiksinme ile bağlantılı bir diğer duygu da aşağılamadır.

Ve bu da yüzde evrensel olarak ifade edilir.

Aşağılama duygusunun nesnesi tiksinmenin aksine sadece insanlardır.

Bastırılmamış ve saf bir tiksinme hissedilirken, kaşlar aşağı indirilir, burun yukarı kalkarak kırışır, yanaklar yukarı...

Üst dudak yukarı kaldırılır ve alt dudak kaldırılır ya da aralanır.

Geçmişteki tiksinti dolu olaylardan bahsederken burun, yanaklar ve hafifçe üst dudak kaldırılabilir.

Yüzün tamamı 3.1.1 ve 3.1.2 görsellerinde gösterildiği gibi kullanılarak tiksinme taklidi yapılabilir.

Ama bu ifade gerçek tiksinme ifadesinden çok daha uzun sürer.

Burun kırıştırılması ve üst dudağın kaldırılması bazı insanlar tarafından konuşmada vurgu içinde kullanılabilir.

3.3 görseline...

benzer olarak yüzün kalanı hareketsizken dudaklar kapalı tutularak kaldırılırsa bu ifade aşağılama hissedildiği anlamına gelir.

Ve aşağılamada çoğu zaman dudakların tek taraftan kaldırıldığı görülür.

Tiksinme ve aşağılama diğer duygularla karışım halindeyken ağızda belirir.

Göz kapakları hareketsizken kaşlar şaşkınlık, ağız tiksinme pozisyondaysa inanamama ve küçük görme anlamları ortaya çıkar.

Bu hareketlere şaşkınlık pozisyondaki göz kapakları da eklenince inanması güç derecede tiksinti veren bir şeyle karşılaşır.

Korku ve tiksinme aynı anda hissedilirse, görsel 3.8'deki gibi kaşlar ve göz kapakları korku pozisyondayken az tiksinme pozisyonu alır.

Öfke Ekman'a göre öfke 6 farklı nedenle ortaya çıkar.

Bu nedenler bireye verilen fiziksel zarar, psikolojik zarar, Bireyin amacına zıt yönde müdahale, başka bir bireyin öfkesi, bir bireye yüklenen beklentilerin karşılanmaması ve bireyin ahlaki değerlerinin ihmal

edilmesidir. Yüzdeki ifadeler dışında öfke yoğun bir şekilde hissedilirse, kan basıncı artar, yüz kızarır, alındaki ve boyundaki damarlar belirginleşir, nefes ritmi değişir.

Kaslar kasılır ve öfkenin kaynağına fiziksel bir yönelme gözlenir.

Bastırılmamış ve saf bir öfke sırasında kaşlar aşağı indirilir ve birbirine çekilir.

Göz kapakları gerilir ve üst göz kapağı yukarı kalkar.

Dudaklar sıkıca birbirine bastırılır ya da ağız kare şeklinde aralanır.

Diğer öfke işaretleriyle birlikte dudakların birbirine bastırılması, fiziksel şiddet sırasında ya da konuşmayı engellemeye çalışırken, ağzın kare şeklinde aralanması ise konuşurken ya da bağırırken ortaya çıkar.

Yüzün kalanı hareketsizken sadece kaşların indirilip birbirine yaklaştırılması kontrol edilen öfke, hafif bir rahatsızlık.

Odaklanma, konsantrasyon ya da ciddiyet anlamlarına gelebilir.

Bu hareket konuşma esnasında bir anda ortaya çıkıp kaybolursa noktalama ve vurgu anlamında kullanılmış da olabilir.

Yüzün kalanı hareketsizken sadece dudakların birbirine bastırılması, fiziksel zorlanma, hafif öfke ya da konsantrasyonu ifade eder.

Sadece ağzın kare şeklinde aralanması ise öfke içermeyen bir bağırma sırasında ortaya çıkabilir.

Diğer duygularla karşılaştırıldığında öfke daha zayıf bir şekilde gösterilir ve genellikle kaş göz kapatılır.

Kaşlar ve göz kapakları öfke, ağız şaşkınlık pozisyondaysa kafa karışıklığı yaratan bir şaşkınlık ya da şaşkınlık-öfke karışımı hissediliyor olabilir.

Kaşlar ve göz kapakları öfke, ağız korku pozisyondaysa korku-öfke karışımı hissediliyordur ve burun delikleri genişler.

Tiksinme öfke ise en yaygın ortaya çıkan karışımdır.

Ve bu duygular hissedildiği sırada kaşlar ve göz kapakları öfke, ağız tiksinme ya da aşağılama pozisyonunu alır.

Mutluluk Zevk ve heyecanla karıştırılmamalıdır.

Çünkü bunlar tamamen farklı kavramlardır.

Zevk ve heyecan, mutluluğun dört farklı ortaya çıkış yolundan ikisidir.

Bir insan bir aktiviteden zevk aldığında, heyecan verici bir olay yaşadıktan sonra, rahatsızlık veren bir şeyden kurtulduğunda ya da zihninde bulunan kendi yansımasını geliştiren eylemler yaptığında mutlu olabilir.

Her insan bu dört yolu aynı anda kullanmaz.

Zira bazı kişilerde bu yollar inançlar, alışkanlıklar ya da imkansızlıklar nedeniyle kapalı olabilir.

Fark çok belirli.

Altyazı M.K. şaşırtan

olayın aynı zamanda mutluluk verdiğini bilinçli olarak ifade ediyordur.

Kaşlar ve göz kapakları öfke.

Alt yüz mutluluk pozisyonda ise öfkeden zevk alındığı ya da karşısındakine üstünlük sağlamaktan zevk alındığı anlamları çıkar.

Kaşlar ve göz kapakları korku, yüzün alt kısımları mutluluk pozisyonda ise mutluluk korkuyu maskelemek için gösteriliyor ya da birey korkusundan zevk alıyor olabilir.

Yanaklar kaldırılmış, alt göz kapağı yukarı itilmiş ve ağız aşağılama pozisyonda ise alaycı ve aşağılayıcı bir mutluluk ifade edilir.

Ayrıca gülümseme sıklıkla korku ve öfke hissedildikten sonra bu duygulara bir yorum...

Korkunun ardından gülümsemek ise olayla başa çıkabileceğini ifade eder.

Üzüntü Üzüntünün aşırı yoğun yaşandığı durumlarda ağlama ve feryat etme gibi işitsel semboller de kullanılır.

Bu yüzden anlaşılması kolaydır.

Üzüntü genellikle fiziksel ya da psikolojik bir kayıp yaşandığında hissedilir.

Bastırılmamış ve saf üzüntü sırasında kaşların iç köşeleri havaya kalkar ve bazen birbirine çekilebilir.

Üst göz kapakları hafifçe indirilir, yanaklar kaldırılır ve dudakların kenarları aşağı doğru çekilir.

Dudakların aşağı çekilmesi onların titremesine neden olabilir.

Üzüntü sırasında özellikle utanç ve suçluluk da hissediliyorsa genelde gözler aşağı bakar.

Kaşlar ve üst göz kapakları üzüntü pozisyondayken yüzün kalanı hareketsizse bu ifade hafif ya da kontrol edilen üzüntü anlamına gelir.

Sadece ağız üzüntü pozisyondaysa surat asma, meydan okuma ya da hafifçe sıkıntı çekme anlamları çıkarılabilir.

Üzüntü korku karışımı hissedildiği sırada kaşlar ve üst göz kapağı üzüntü pozisyonuna ağız korku pozisyonuna gelir.

Kaşlar ve göz kapakları öfke ağız üzüntü pozisyonundaysa ya da kaşlar ve üst göz kapakları üzüntü ağız öfke pozisyonundaysa öfke üzüntü karışımı ifade edilir.

Üzüntü tiksinti karışımında kaşlar ve üst göz kapakları üzüntü pozisyonuna yüzün alt kısmı ise tiksinti pozisyonuna gelir.

Son olarak kaşlar ve üst göz kapakları üzüntü pozisyonundayken ağız gülümseme pozisyonuna gelir.

pozisyonda ise öznen bir mutluluk hatırlanmıştır.

Birey üzüntüyle başa çıkmaya çalışıyordur ya da onu mutlulukla maskelemeye çalışıyordur.

Bireyler kültürel ya da bireysel normlar nedeniyle hissettikleri bu altı duyguyu ve türevlerini her zaman çevreye yansıtmak istemeyebilir.

Bu istek doğrultusunda çevredeki bireyleri yanıltmak için yüz ifadeleri yoluyla kullanılan 3 farklı aldatma tekniği vardır.

Yansıtılan duygunun yüzdeki yoğunluğu değiştirilebilir, başka bir duygu gerçeğinin yerine gösterilebilir ya da hissedilen ve gösterilen duygunun ardından ona yorum olarak başka bir yüz ifadesi takınabilir.

Ekman'ın yüz aldatmacıları adını verdiği bu aldatmacılar birkaç sebepten ötürü tamamen başarılı olamaz.

Zira bu aldatmacılara başvurulduğunda başvuran kişinin yüzünde hissedilen gerçek duyguyu işaret eden bazı sızıntılar ve aldatmacının uygulandığını belirten ipuçları kaçınılmaz olarak ortaya çıkmaktadır.

Bu sızıntıları özetlemek gerekirse.

Gerçek duygu sahte bir duygu gösterilerek maskelenmeye çalışılıyorsa bu maske genelde yüzün alt kısmında ortaya çıkar.

Çünkü kaşları ve göz kapaklarını isteğe göre kullanmak daha zordur.

Üzüntü kaş göz kapağı ve korku kaş göz kapağı pozisyonları bu duygular için güvenilir ipuçlarıdır.

İsteğe bağlı ortaya çıkmaları neredeyse imkansızdır.

Öfkede ise alt göz kapağının gerginliği gerçek öfkeyi sahtesinden ayırır.

Son olarak gülümseme.

Hem gerçek duyguyu maskelemek hem de öncesindeki duyguya yorum amacıyla kullanılır ve karşı göz kapağı bölgelerine bakarak gerçekliği ayırt edilebilir.

Yukarıdaki bilgileri günlük hayatta kullanmak için pratik yapmanız gerekebilir.

Konu hakkında daha fazla bilgi öğrenmek isterseniz kaynakçıya bakabilirsiniz.