Dünya'nın Merkezi Kırşehir mi?

Dünyanın merkezi Kırşehir mi?

Analist Çağrı Mert Bakırcı.

Seslendiren Selçuk Kandemir.

Gerçek Taraflar. Dünyanın yüzeyindeki bütün karaların okullarda yaygın olarak kullanılan Avrupa merkezliği, iki boyutlu bir haritasını alıp, onları ufak karelere bölüp, bu karelerin hepsine ortalamada

en eşit uzaklıkta olan coğrafi noktayı belirleyecek olursanız, tam olarak hangi coğrafi yapıları kara parçası olarak belirlediğinize bağlı olarak Kırşehir, Ankara veya Çorum'a denk gelen bir nokta elde edebilirsiniz.

Buna dünyanın coğrafi merkezi denir.

Sahte taraflar. Dünya bir küre olduğu için, Merkezi yüzeyinde değil, çekirdeğindedir.

Dünyanın yüzeyinin bir merkezi yoktur.

Ancak yazıda göreceğimiz yöntemlerle dünyanın coğrafi merkezini hesaplayacak olsaydınız bile bunun için hiçbir özel tarafı olmazdı.

Aslına bakılırsa bu sıradan bir geometrik oyundan fazlası değildir.

Zira ayrıca dünyanın 3 boyutlu küre olması nedeniyle 2 boyutlu haritanızın sınırlarını ve yönelimini değiştirerek istediğiniz herhangi bir diğer noktayı coğrafi merkezi olarak belirleyebilirsiniz.

Bu nedenle daha ziyade kapalı olmayan şekillerin mesela sadece Türkiye'nin coğrafi merkezi veya sadece ABD'nin coğrafi merkezi biraz daha anlamlıdır ve bu bölgedeki turizmin yeşermesine yardımcı

olabilir. Son olarak yüzeydeki karaların konumları her yıl birkaç santimetre değiştiği için bu karaların coğrafi merkezinin de zamanla değiştiği unutulmamalıdır.

İddianın kökeni Bu iddia, dünyanın merkezinin Kudüs'e denk geldiğini, dolayısıyla Kudüs'ün İncil'de belirtildiği gibi özel bir yer olduğunu ispatlamaya çalışan Hristiyan yaratılışçılar tarafından ileri

sürülmüş bir iddiadır. Ayrıca coğrafi merkezin Kudüs'te değil de Türkiye'de çıkması yaratılışçılar için üzücü olmuştur.

2022 yılının sonundaysa...

Yabancı bir emlak ajansının Kırşehir'deki yatırımlarını değerlendirmek amacıyla bu konuyu gündeme getirmesi nedeniyle bu konu Türkiye'de yeniden gündeme oturmuştur.

Kimi zaman Kuzey Amerika'nın coğrafi merkezi gibi tartışmalar da ABD gündemine getirilmekte ve hangi şehrin bu unvanı erişmesi gerektiği tartışılmaktadır.

Dünyanın yüzeyinin merkezi yoktur.

Üç boyutlu kapalı bir şekil üzerinde bir merkez aramanın saçmalığı, kullandığınız haritaya bağlı olarak bu merkezin değişik olmasından kaynaklanmaktadır.

Genel olarak haritaların hiçbirinde Türkiye'nin coğrafi merkezi olmayacağı açıktır.

Bu nedenle coğrafi merkez bilimsel bir terim olarak görülmez.

Ancak spesifik bir harita kullanarak spesifik bir bölgenin coğrafi merkezini hesaplamayı deneyebilirsiniz.

Bu şekilde bir merkez elde etmeniz mümkündür fakat bu sözde merkezin hiçbir anlamı olmayacaktır.

Coğrafi merkez nasıl hesaplanır?

Coğrafi merkez, istenilen bir coğrafi bölgenin iki boyutlu yüzeyini alıp, bir iğne üzerinde dengeleyebileceğimiz noktasıdır.

Bu nokta coğrafi alan içerisinde diğer tüm noktaları ortalamada en kısa mesafeye sahip olan noktadır.

Bu birkaç farklı şekilde hesaplanabilecek olsa da en yaygın metot şu şekildedir.

Dünyadaki bütün kareleri küçük, eşit birim karelere bölün.

Bu karelerden bir tanesini seçin.

Bu seçtiğiniz karenin diğer bütün karelere olan mesafesini hesaplayın.

Bu mesafenin hepsini toplayıp hesapladığınız mesafe sayısına bölün.

Bu, o seçtiğiniz karenin diğer bütün birim kareleri olan ortalama mesafesi olacaktır.

Bu bahsettiğim dört adımı, dünyayı böldüğünüz bütün kareler için tekrarlayın.

Elde ettiğiniz ortalama mesafe değerlerini birbirleriyle kıyaslayın.

En küçük olan sayıya karşılık gelen kare, dünyanın coğrafi merkezi olacaktır.

Tahmin edebileceğiniz gibi bu oldukça masraflı bir işlemdir ve ancak bilgisayar programları sayesinde yapılabilir.

Çünkü dünyayı mesela 1 km2'lik karelere bölecek olursanız 510.1 milyon adet kare elde ederdiniz.

Bunların hepsinin diğerlerine göre ortalama mesafesini hesaplamak onlarca yılınızı alırdı.

Tabii ki bazı kestirmeler yapıp coğrafi merkezi olmayacak kadar kenarda köşede kalmış kareleri göz ardı edebilirsiniz.

Ancak yine de bir bilgisayardan yardım almaksızın bu işlemi yapmak oldukça zor olacaktır.

Coğrafi merkez hesaplarının tarihi 1864 yılında İskoç kraliyet astronomi Charles Piazzi Smith, Our Inheritance in the Great Pyramid yani Büyük Piramitteki Mirasımız başlıklı kitabında bu

tür bir hesabı yapıp dünyanın merkezinin Mısır'daki Giza piramidi olduğunu tespit etmiştir.

Bunu dünya genelinde insanların yaşayabileceği bütün kuru toprakları hesaba katarak hesapladığını iddia etmiştir.

Ne var ki sonradan yapılan araştırmaların göstereceği üzere dünyanın coğrafi merkezi Giza Piramidi değildir.

Lakin bu örnek... bu konuya kafayı takanların ne kadar kolaylıkla algıda seçicilik kurbanı olabileceğini göstermektedir.

1973 yılında ise San Diego, Kaliforniya'da yer alan Gulf Energy and Environmental Systems isimli bir firmada fizikçi olarak çalışan Andrew J.

Woods, dijital bir bilgisayardan yardım alarak dünyanın merkezini Kırşehir olarak hesaplamıştır.

Bu, Kırşehir-Aksaray sınırının Aksaray tarafında kalan bir koordinattır.

Ancak o dönem Aksaray bir il olmadığından, bu noktanın Kırşehir'e karşılık geldiği söylenmiştir.

2022'de yeniden gündeme gelen iddianın temel aldığı hesaplama da budur.

Ancak aynı koordinatlar artık Aksaray ilimiz içinde kalmaktadır.

2003 yılında Holger Isenberg tarafından yapılan global bir dijital yüzey modeli kullanılarak yapılan yeni bir hesaplamada bu merkez Çorum olarak belirlenmiştir.

Ne var ki Holger Isenberg de ufoloji gibi sahte bilim alanlarında yazdıklarıyla bilinen güvenilmez bir isimdir.

Isenberg'in hesaplamasının metodolojisi bilinmemektedir.

15 Haziran 2016'da Hürriyet Gazetesi Anadolu Ajansı'nı alıntılayarak şöyle bir haber yapmıştır.

Google haritalar Orta Anadolu'nun Çorum ilini dünya yüzeyinin coğrafi merkezi olarak işaretleyerek Türkiye'deki birçok kişiyi sevindirdi.

Anadolu Ajansı'nın 15 Haziran'da bildirdiğine göre, arama motoru şirketi, dünyadaki tüm kara yüzeylerinin coğrafi merkezinin Çorum'un kırsal kesiminde yer alan 40-52 kuzey, 34-34 doğu olduğunu bildirdi.

Hiçbir kaynak gösterilmeyen bu haber daha sonradan geri çekilmiştir.

Fakat halen erişilebilmektedir.

Zira hesaplamanın Google veya bazı kaynakların iddia ettiği gibi NASA ile hiçbir alakası yoktur.

Coğrafi merkezle ilgili kutsallık iddiaları.

Tarih boyunca coğrafi merkezi Kabe veya Kudüs gibi yerlere denk getirmeye çalışan birçok sahte bilimci olmuştur.

İddiaları böyle bir denk gelişin bu yerlerin kutsallığını matematiksel olarak ispatlayacağı yönündedir.

Türkiye'de dahil birçok ülkede modern biyoloji eğitiminin altını oymak, evrimi müfredattan çıkarmak ve yaratılışçı çeteleri desteklemek konusunda bol miktarda para harcayan, Yaratılış Araştırmaları Enstitüsü, Institute

for Creation Research, coğrafi merkezin Kudüs değil de Türkiye çıkmasının yarattığı hayal kırıklığını şöyle anlatmaktadır.

Teolojik açıdan bakacak olursak bu merkezin Kudüs'te, Ağrı Dağı'nda veya muhtemelen Babil'de olması daha uygun olurdu.

Gerçek coğrafi merkez, bu üçünden Ağrı ve Kudüs'te yaklaşık 550 mil uzaklıktadır.

Yani esasen eşit uzaklıktadır.

Bununla birlikte, mukaddes kitapta dünyanın merkezinin tam olarak Ağrı, Babil veya Yerüşalim'de olmasını gerektiren açık bir ifade bulunmadığından eğer merkez mukaddes kitap topraklarında bir

yerde ise mukaddes yazıların bu konudaki tüm imaları tatmin edicidir.

İlginç bir şekilde dünyanın merkezi Ankara, Kudüs, Ararat ve Babil ile birlikte neredeyse tam bir kara oluşturmaktadır.

Potansiyel bir dünya etkinlikleri merkezinin ihtiyaçları söz konusu olduğunda Bunlar da bu bölgede herhangi bir yer tarafından karşılanacaktır.

Böyle bir yerin seçiminde kesin merkezliğin yanı sıra başka faktörlerin de elbette dikkate alınması gerekecektir.

Woods tarafından yapılan hesaplamalar aslında dünyanın tüm kara alanlarına olan ortalama uzaklığın tüm bu genel bölgedeki herhangi bir merkezi alan için çok az değiştiğini gösteriyor.

Örneğin Ankara bölgesine ortalama uzaklık 4597 mil, Kudüs bölgesine ortalama uzaklık 4612 mil ve Ağrı bölgesine ortalama uzaklık 4617 mil olarak bulunmuştur.

Fark sırasıyla sadece 15 ve 20 mildir.

Yani hata payı yaklaşık %1 bölü 3'tür.

Pratik uygulamalar açısından bu fark önemsizdir.

Görüleceği üzere sonucu önceden belirleyip sonra ona veri oturtmaya çalışanlar için hipotezin yanlış çıkmasının herhangi bir önemi yoktur.

Zaten en başta inlananı...

haklı çıkarmak için illa bir kulp uydurmak mümkündür.

Keza eğer bir gizem tatmin edici sonuç vermezse hemen benzer bir gizem uydurmakta beis görülmemektedir.

Bu bilimsel bir yöntem değildir ve gerçeklere bu şekilde ulaşılamaz.

Coğrafi merkez hesapları ile ilgili diğer sorunlar Yazı boyunca ele aldığımız problemlere ek olarak coğrafi merkez hesabı ile ilgili bir dizi sorun mevcuttur.

Dünyanın bölündüğü karelerin büyüklüğü sonucun isabetliliğini etkileyecektir.

Tektonik faaliyet nedeniyle karalar durmaksızın yer değiştirmektedir.

Dolayısıyla coğrafi merkezde durmaksızın değişmektedir.

1 milyon yıl önceki coğrafi merkezle 1 milyon yıl sonraki coğrafi merkez aynı nokta olmayacaktır.

Ayrıca durmaksızın oluşan yeni kara parçalarının, küçük adaların veya ülkelerin kıta sağlığının, karaların içindeki göllerin hesaba katılıp katılmadığı sonucu etkileyecektir.

Kullanılan projeksiyon yöntemi sonucu değiştirecektir.

Mersatol projeksiyonu yaygın bir yöntem olsa da tek yöntem değildir ve hiçbir projeksiyon 3 boyutlu bir küre olan dünyayı sorunsuz bir şekilde 2 boyuta indirgeyemez.

Örneğin Mersatol projeksiyonu coğrafi bölgelerin boyutlarını ciddi bir şekilde bozmaktadır.

Mesela bu projeksiyonda Grönland, Afrika ile eşit büyüklükte gibi gözükmektedir.

Halbuki Afrika Grönland'dan 14 kat büyüktür.

Hepsinden önemlisi coğrafi merkezin herhangi bir coğrafi önemi yoktur.

Eğer bu konuda coğrafi bir önem yaratılacaksa sadece yüzey alanı değil aynı zamanda karaların derinliği de hesaba katılmalıdır.

Bu yapıldığında dünyanın kütle çekim merkezi gibi daha anlamlı sonuçlar elde edilebilir.

Dünyanın yüzeyindeki karaların dağılımının iki boyutlu iz düşümünün anlamlı bir tarafı yoktur.

Coğrafi merkez, bir dizi diğer kavramla da ilişkilidir.

Örneğin kemi zaman ülkelerin popülasyon merkezi hesaplanabilir.

Popülasyon merkezi, ülkenin nüfusunun coğrafi alanına yayılımının merkezinde yer alan noktadır.

Örneğin Türkiye için bu nokta Yozgat'ın güneyine denk gelmektedir.

Ve sonuç.

Kullanılan yönteme göre dünyanın coğrafi merkezinin Türkiye içerisinde bir nokta çıkabileceği doğrudur.

Öte yandan coğrafi merkez belki eğlenceli bir matematiksel pratik olsa da bilimsel anlamda işlevsel veya anlamlı bir terim değildir.

Dünyanın merkezi yüzeyinde değil, dünyanın neresinde olursanız olun, dünyanın bir küre olmasından ötürü ayaklarımızın 6.378 km altındadır.

Dünyanın yüzeyinin bir merkezi yoktur.