Bütün Yağ Hücreleri Aynı Değildir: Bazıları Kalori Yakar!

Çevirmen Onat Gürbüz Editör Meltem Çetin sever.

Biraz vücut yağına ihtiyacımız vardır ama çok fazla değil.

Yetişkinliğe ulaştığımızda bu yağlar enerji depolamak için birikir ve istenmeyen yağlı bölgelerimizi oluşturur.

Aslında kahverengi ve beyaz olmak üzere iki farklı yağ hücremiz vardır.

Görünüşe göre kahverengi yağ hücrelerinin çok işlevsel bir özelliği var ki o da kalori yakmaları.

Bilim insanları kahverengi yağ hücrelerinin varlığından uzun zamandır haberdardı.

Ama 2019'da yayınlanan bir araştırma kahverengi yağ hücrelerine bakışımızı tamamen değiştirdi.

Kahverengi yağ hücreleri beyaz olanlardan farklı olarak bizi sıcak tutabilmek için ısı üretirler.

Bu durum özellikle titreyerek kendilerini ısıtamayan bebekler için çok yararlıdır.

Bundan dolayı bilim insanları uzun zamandır bu yağ türünün sadece bebeklerde bulunduğunu düşünmekteydi.

Fakat 2009 yılında New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan çalışmalar, yetişkinlerin de bu yağdan bir miktar bulundurduğunu ortaya koydu.

Bu keşif halen devam etmekte olan araştırmalara kahverengi yağ hücrelerinin ne kadar etkili olduğu konusunda fikir verdi.

Belki de en önemli soru kahverengi yağ hücrelerini arttırmanın kilo vermeye yardımcı olup olmadığıdır.

Kahverengi yağ hücresi nedir ve bu hücreleri diğerlerinden farklı kılan şey nedir?

Beyaz ve kahverengi yağ hücreleri arasındaki ana fark renklerinde yani atlarında yatar.

Beyaz bir yağ hücresinin içinde büyük bir yağ damlacığı bulunur.

Bu yağ birikintisi hücreye rengini ve ününü verir.

Enerji depolar ve iç organlarımız için rahat bir yastık görevi görür.

Aynı zamanda östrojen yani dişisel özelliklerin oluşmasını ve gelişmesini sağlayan hormon ve leptin yani açlığı düzenleyen hormon gibi bir sürü hormon üretir.

Ayrıca insülin, kandaki glikoz seviyesini düzenleyen hormon gibi bir diğer hormon için reseptörler, yani çeşitli uyarıları alabilen özelleşmiş hücre veya hücre grupları içerir.

Kahverengi yağ hücresi, beyaz yağ hücresinden tamamen farklı bir oluşum gösterir.

Büyük bir damla yağ değil de küçük ama çok sayıda yağ damlacıkları ve çok sayıda mitokondriden oluşur.

Bu hücresel güç santralleri kahverengi rengin oluşmasını sağlayan demir atomları içerir.

Bu demir atomları küçük yağ damlacıklarının yakılmasını sağlar.

Evet, yediğiniz yağları yakan yağ hücrelerine sahipsiniz.

Daha çok kahverengi yağ hücresine mi sahip olmalıyım?

Yağ yakmasalarda beyaz yağ hücrelerinin de çok önemli olduğunu hatırlatmakta yarar vardır.

Eğer beyaz yağ hücrelerine sahip olmasaydık organlarımız sürekli tehlike altında olurdu.

Ayrıca birçok hormonumuzu, dolayısıyla vücut fonksiyonlarımızı düzenleyemezdik.

Bütün bu yararlarına rağmen beyaz yağ hücrelerinin aşırı derecede birikebileceğini de akılda bulundurmalıyız.

Bu durum özellikle aldığımız kalor miktarı, yaktığımız kalor miktarını geçtiğinde yaşanır.

Çok fazla beyaz yağ hücresi obezite ve diabete sebep olabilir.

Buna karşın kahverengi yağ hücreleri içlerindeki yağı yakarak fazladan yağın birikmesini engellerler.

Araştırmacılar son birkaç yıldır vücuda kahverengi yağ hücresi eklemenin ya da var olan hücreleri hızlandırmanın obeziteyi önleme veya tedavi etmeyi sağlayıp sağlayamayacağını bulmaya çalışıyorlar.

Daha fazla kahverengi yağ hücresine nasıl sahip olabilirim?

Bilim insanları henüz kahverengi yağ hücrelerinin bütün sırlarını çözememiş olsalar da bu hücrelerin aktivitelerini arttırmanın vücuda birçok yararı olduğu konusunda hemfikirler.

Bunu yapmanın birkaç yolu vardır.

Öncelikle kahverengi yağ hücreleri düşük sıcaklıkta daha aktif olurlar.

2009 yılında New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan çalışmalardan birinde 16 ile 19 derece arasındaki sıcaklıklarda bulunan insanların kahverengi yağ hücrelerinin daha aktif olduğu ortaya çıktı.

2014'te bunu takip eden başka bir araştırmada bir ay boyunca 19 derecede uyuyan insanların kahverengi yağ hücrelerinin 24 derecede uyuyanlarınkine oranla neredeyse iki katına çıktığı bulundu.

Bu katılımcıların ayrıca insülün hassasiyetlerinde de gelişmeler gözlemlendi.

Araştırmacılar uyurken ya da çalışırken sıcaklığı düşürülmüş bir odada bulunmanın sağlığınız için yararlı olacağı sonucuna ulaştılar.

Son zamanlarda yapılan araştırmalar spor yapmanın da daha fazla kahverengi yağ hücresi oluşturabileceğini ya da zaten var olanları tetikleyerek daha fazla yağ yakmalarına sebep olabileceğini gösterdi.

Hatta düzenli spor beyaz yağ hücrelerini kahverengi yağ hücrelerine bile dönüştürebilmektedir.

Düzenli ve normal yoğunlukta spor yapmak yağ hücrelerini lehinize çalıştırmanın en kesin yoludur.

Bilim insanları kahverengi yağ hücrelerinin bütün işlevlerini keşfetmeye ve bu hücreleri vücudumuzda artırmanın yollarını bulmaya çalışıyorlar.

Onların bizi kahverengi yağ makinelerine dönüştürmelerini beklerken biz sağlıklı seviyelerde beyaz yağ hücresi bulundurmaya devam edelim.

Bunu yapmanın yolu da düzenli spor yapmak, stresi azaltmak ve dengeli bir beslenmedir.

Soğuk bir odada uyumak size yağ yakma konusunda yardımcı olsa da her sabah spor yapmak size çok daha fazla yarar sağlayacaktır.

Seslendiren Ekin Baran sunar.

Bu içerik Evrim Ağacı'nda yayınlanmıştır.

Evrimağacı.org üzerinden daha fazla bilimsel içeriğe ulaşabilirsiniz.