Basketbol Oynamak veya Zıplamak Boyu Uzatır, Halter Kaldırmak Boyu Kısaltır mı?

İddia şöyle. Basketbol

oynamak, yüzmek veya durmaksızın zıplamak boyunuzu uzatır.

Basketbolcuların ve yüzücülerin hep uzun olması bunun ispatıdır.

Hatta halter kaldırmak da boyu kısaltır.

O nedenle halterciler hep kısadır.

Lakin bunun hiçbir gerçeklik payı yok.

Peki gerçek ne? Zıplamak veya basketbol oynamak gibi fiziksel faaliyetler kendi başına boyunuzu normalde olacağından daha uzun yapamaz.

Ancak basketbol gibi sporlarla uğraşan kişiler genellikle beslenmelerine ve sağlıklarına da daha çok dikkat ettikleri için büyümelerine de katkı sağlayan faktörlerin etkisini arttırabilirler.

Haltercilerin genellikle kısa olması ise ağırlık kaldırma sporlarında kısa boylu olmanın daha avantajlı olmasıdır.

Çünkü halterde amaç bir yükü yerden alıp boy artı kol uzunluğu kadar yükseğe kaldırmak yani fiziksel iş yapmak ile ilgilidir.

Ve daha kısa bir boy bu mesafeyi kısalttığı için avantaj sağlamaktadır.

İddianın kökeni, birçok basketbolcunun uzun boylu olması, basketbol oynamak veya zıplamak ile boy uzaması arasında bir ilişki olduğunu düşünülmesine neden olmuştur.

Buna mantık felsefesinde kum hok ergo propter hok ya da bir şeyi diğeriyle birlikte oluyor, dolayısıyla onun olmasının sebebidir denmektedir.

Ve bir çeşit neden sonuç yanılgısıdır, yani bir safsatadır.

Basketbol oynayanlar daha da uzayı profesyonel basketbolcu olmamaktadır.

Tam tersine genetik veya çevresel nedenlerle hali hazırda daha uzun olan kişiler daha iyi basketbol oynamakta ve profesyonelleşme ihtimalleri artmaktadır.

Bilgiler Bir uzvun zorlanmasının onun fiziksel yapısını değiştireceği fikrine bilimde Lamarckçılık denmektedir.

Lise biyoloji derslerinden de hatırlayacağınız üzere Lamarck, zürafaların uzun boyların sebebinin boyunlarının sürekli daha da yükseğe uzatmaları olduğunu düşünmüştür.

Daha sonrasında Charles Darwin tarafından geliştirilen evrim teorisi sayesinde bu yaklaşımın hatası anlaşılmış ve terk edilmiştir.

Kas çalışmak veya güneş altında fazla kalmak gibi davranışlar fiziksel değişimlere neden olabilir.

Ancak modern evrimsel biyoloji çerçevesinde biliyoruz ki bu değişimler geçicidir, kalıtsal değildir ve organlar söz konusu fiziksel etki ortadan kalktığında eski haline döner.

Bu tarz değişimlere modifikasyon adını vermekteyiz.

Basketbol oynamak veya boyumuzu esnetecek faaliyetlerde bulunmak herhangi bir geçici değişime neden olmamaktadır.

Yani durduğumuz yerde sürekli zıplarsak uzamayız.

Zıplamayı bıraktıktan bir süre sonra boyumuz eski haline dönmez.

Dolayısıyla ortada bir modifikasyon bulunmamaktadır.

Bir insanın maksimum boyu genlerle belirlenir.

Örneğin X kromozomu ile 7, 8 ve 20.

kromozomlar üzerinde bulunan genlerin boy uzunluğunu doğrudan etkilediği bilinmektedir.

Ancak hemen her fiziksel özellikte olduğu gibi, Bu genlerin verdiği biyolojik kapasitenin ne kadarına erişileceğini çevresel özellikler belirler.

Genel olarak, basketbol ve yüzme gibi sporlarla uğraşan kişilerin boylarının uzun olmasının iki temel nedeni vardır.

1. İddianın kökeni kısmında sözünü ettiğimiz gibi, genetik ve çevresel nedenlerle daha uzun boylu olan kişilerin bu sporlarda daha başarılı olup daha üstlüklere seçilebiliyor olması.

2. Sporcuların spor koçlarının, hocalarının, veya bireysel çabalarının sonucunda daha çok erken yaşlarda sağlıklarına ve beslenmelerine çok daha dikkat ediyor, böylece genetik sınırlarının en üst noktalarına

daha kolay erişebiliyor olmaları.

Çevrenin Etkisi Beslenme, Uyku ve Boy Uzunluğu Sadece genlerin değil, beslenme ve genel sağlık gibi çevresel faktörlerin boy uzunluğuna doğrudan etkisi olduğu bilinmektedir.

Hatta sayıya dökecek olursak, insanlar arası boy uzunlukları arasındaki farkların %60 ila %80 arası genetik nedenlerden, %20 ila 40 arası ise çevresel nedenlerden özellikle de beslenmeden

kaynaklanmaktadır. Özellikle erken gelişim çağlarında yeterli miktarda besine erişemeyen kişilerin ilerleyen yaşlarda aslen erişebileceklerinden daha kısa oldukları bilinmektedir.

Örneğin 2. Dünya Savaşı sonrasında Japonya'da genavuzu dikkate değer miktarda değişmemesine rağmen sadece besine erişimin artması sonucunda ortalama boy uzunluğu 7.62 cm kadar artmıştır.

Danimarka ve Hollanda gibi ülkeler en yüksek boy ortalamalarına sahiptir.

Çünkü bu ülkelerdeki insanlar uzun boylu bireylerle çiftleşmeyi tercih etmektedir ve toplumun genel rafağı dünyanın en üst seviyelerindedir.

Tabii ki sağlık sadece beslenmeden ibaret değildir.

Yeterli ve doğru zamanda uyku alma gibi davranışların da boy uzunluğu üzerindeki etkisi bilimsel araştırmalarla doğrulanmıştır.

Bu mantıklıdır. Çünkü büyüme ormanlarının en çok salgılandığı zaman uyku zamanıdır.

Örneğin gece 12 ile sabaha karşı 3 arasında en çok miktarda salgılanan hormonlardan birisi insan büyüme hormonudur.

Eğer ki büyüme çağlarında durmaksızın geç yatacak olursanız bu hormonun salgılanmasındaki düzensizlikler en üst boy potansiyelinize erişmenize engel olabilir.

Zıplamanın, esnemenin ve halterin boy uzamasına etkisi.

Her ne kadar zıplamanın boyu uzatacağına dair bir içgüdüsel bir sanı bulunsa da aslında zıplama davranışının bizi esneterek uzattığı fikri oldukça tartışmalıdır.

Zira zıplamanın önemli bir kısmı yere geri dönmekle ilgilidir.

Bu sırada kemiklerimiz üzerine binen yük inanılmaz fazladır.

Bir halterci üzerine binen yüklerden bile fazla olabilmektedir.

Dolayısıyla eğer sadece esneme ve sıkışma kuvvetleri açısından bakacak olursak, zıplamanın boyu uzatması değil, kısaltması bile beklenebilirdi.

Ancak böyle bir durum da söz konusu değil.

Zıplamak veya basketbol oynamak sizi kalıcı olarak uzatmadığı gibi kısaltmazdı.

Halterciler ve kısa boy Benzer şekilde halterciler de yük altında kısalmazlar.

Gerçek ne kısmında izah ettiğimiz gibi daha kısa olanlar o devasa yükleri daha az mesafede hareket ettirmeleri gerektiği için daha başarılı olurlar.

Bu nedenle profesyonel halterciler genelde kısadır.

Burada gördüğümüz en başta da belirttiğimiz gibi Lamarck çevrim ile Darwin çevrim arasındaki fark gibidir.

Bu sporcular fiziklerini zorladıkları için uzayıp kısalmazlar.

Koçlar ve takımlar tarafından boylarına göre seçildikleri için uzun veya kısadırlar.

%1 esneme boyu Sporlar ve boy uzunluğu ile ilgili en yaygın argümanlardan birisi büyüme diskleri denen ve kemiklerin uzama evresinde henüz kemikleşmemiş bölgeler üzerine binen yüklerin nihai boyu etki

edebileceği ile ilgilidir. Ancak büyüme disklerine binen kuvvetler ile bu disklerin kemikleşmesi veya kemik uzamasını değiştirmesi gibi bir ilişki ortaya koyabilen hiçbir araştırma bulunmamaktadır.

Uzayda zaman geçiren astronotların veya vücudunu aşırı esnetenlerin eklemlerinin arasındaki boşlukların toplamda %1 kadar da olması uzaması geçicidir.

Bu bir modifikasyon olarak düşünülebilir.

Bu uzama çok kısa bir sürede eski haline gelecektir.

Çünkü normal yaşantıya dönüldüğünde eklemler üzerine binen yükler bu fazlanın esnemeyi ortadan kaldıracaktır.