Aşırı Düşünme (Overthinking) Nedir? Aşırı Düşünmekten Nasıl Kurtulabilirsiniz?

Bu içerik Bionluk seslendirmelerinden İrem Öznur Kılıç tarafından seslendirilmiştir.

Aşırı düşünme yani overthinking genellikle geçmiş ya da gelecekle ilgili herhangi bir konu hakkında gereğinden fazla uzun süreli düşünmedir.

Aşırı düşünme sorunundan müzdarip bireyler geceleri kafasının içindeki sesleri ve düşünceleri susturamazlar.

Uykuya kolay dalamazlar, daha önce verdikleri bir karar üzerine hayatlarını sürdürmelerine izin vermeyecek düzeyde kafa yormaya devam ederler ve bir sonraki gün yapılacaklar listesi için

endişelenerek ellerindeki işleri bitiremezler.

Aşırı düşünmeye sebep olan düşünceler sürekli tekrarlandığı için kimi zaman geviş getirme yani rumination olarak da ifade edilmektedir.

Yapılan araştırmalar 25-35 yaş arası bireylerin %73'ünün uzun vadeli aşırı düşünme probleminden müjdelip olduğunu göstermektedir.

Aşırı düşünme sorununuz olabileceğini işaret eden belirtiler ve semptomlar şunlardır.

Anıları zihninde tekrar ederek sürekli belli bir ana dönme, her olay karşısında geleceği yönelik sürekli bir plan içerisinde olma, kafanızın içindeki sesler susmadığı için

Uyku problemleri yaşama, bir konudan başka bir konuya atlayan düşüncelere sahip olma ve buna eşlik eden endişe hissi, karar verirken zorlanma.

Aşırı düşünmenin psikolojik sağlığa zarar verebilecek 10 etkisi ise şu şekilde sıralanabilir.

Kaygı, depresyon, korku, stres, tükenmişlik, kararsızlık, madde bağımlılığı, yalnızlık, uykusuzluk, intihar riski.

Peki neden aşırı düşünürüz?

Düşünme süreci beynimizin doğal bir parçasıdır.

Hiçbir şey düşünmeden durmanın imkansızlığıyla ilgili bazı fikirler bile bulunmaktadır.

Fakat şimdiki zamanda kalamadığınız, gelecek zamanın, geçmiş zamanın ve bazı olayların üzerinde gereğinden fazla düşündüğümüzde bazı psikolojik problemlerin temeli atılmış olmaktadır.

Aşırı düşünme durumu çoğu zaman bir belirsizlikle ilişkilidir.

Aşırı düşünen birey, Düşüncelerini ve geleceğini yoğun bir şekilde kontrol altında tutmaya çalışır.

Yoğun bir kontrol arzusu çoğu zaman anksiyete ile bağdaştırılır.

Dolayısıyla fazla düşünmenin altında yatan psikolojik durum bir çeşit anksiyete bozukluğu olabilir.

Kaygı ve kontrol edilmesi güç düşüncelerde genellikle bir arada sergilenirler.

Aşırı düşünme zihinsel bir sağlık problemi olarak psikolojik, psikiyatristlik bozukluklar arasında sınıflandırılmamaktadır.

Dolayısıyla DSM-5 gibi kataloglarda yer almaz.

Fakat aşırı düşünme, kendi başına bir sorun olmaktan ziyade depresyon ve anksiyete gibi resmi tanısı olan psikolojik rahatsızlıkların belirtilerinden biri olabilir.

Geçmişe yönelik düşüncelerde yoğunlaşıldığında depresif bir ruh hali, geleceğe yönelik düşüncelerde yoğunlaşınca kaygılı, yani anksiyeteli bir ruh hali gelişir.

Peki aşırı düşünmekten kurtulmanın yolları nelerdir?

Fazla düşünme davranışı genellikle problem çözme çabası olarak görülür.

Fakat gerçekte bu gereğinden fazla düşünme davranışı sizin eldeki sorunu çözmenize yaramaktan ziyade, sadece olayları kafanızda daha fazla senaryolaştırmanıza ve işi çıkmaz

bir hale getirmenize yol açmaktadır.

Aşırı düşünerek çok daha negatif düşüncelere kapılırsınız.

ve motivasyonunuz olaylara karşı daha da düşer.

Olumsuz düşünme tarzı zamanla bir alışkanlık haline gelir.

Bu tür psikolojik sorunlarla başa çıkmanın en etkili yolu, profesyonel yardım almaktır.

Modern psikoloji çerçevesinde aşırı düşünmeyle başa çıkmak isteyenlere bilissel davranışçı terapi önerilmektedir.

Bir terapist, olumsuz düşüncelerinize meydan okumak, ve endişelerinizi hafifletme konusunda başa çıkma becerilerini geliştirmenizi sağlayabilir.

Fakat bir psikologdan yardım almadan önce kendi başınıza çözüme ulaşmayı denemek isterseniz şunları önerebiliriz.

Kendinize süre kısıtı koyun.

Bazı düşündüğünüzü hissettiğiniz zamanlarda kendinize belli bir zaman dilimi, örneğin 15 dakika belirleyin ve sadece o süre zarfı içerisinde bu durumu düşünün.

Mükemmeliyetçiliğinizle mücadele edin.

Aşırı düşünen biriyseniz muhtemelen kendiniz hakkında mükemmelliyetçi yanınız vardır.

Kusurlarınızı ve hatalarınızı kabul edebilmek hayatınıza esneklik ve rahatlık katacaktır.

Bu esneklik ve rahatlık sizi daha fazla düşünmekten alıkoyacaktır.

Bu konuda bu yazımız size yardımcı olabilir.

Diğer insanların fikirlerini almaya çalışın.

ve daha sağlıklı bir bakış açısıyla olayları değerlendirmenizi sağlayacaktır.

Düşüncelerinizi somutlaştırın.

Çoğu insan eldeki problem üzerinde yeterince kafa yorarsa çözüme ulaşacağını varsayar.

Fakat çoğu durumda sadece soyut düzeyde kalan bu problem çözme çabası kendini tekrarlayan düşüncelerin ötesine geçemez.

Bu yüzden bu düşünceleri somutlaştırmak adına fazla düşündüğünüzü fark ettiğiniz zaman düşüncelerinizi bir kağıda dökün Ve somut bir halde adımlarınızı izleyin, gerçekçi planlar geliştirin.

Düşüncelerinizi reddetmeyi öğrenin.

Her düşüncemizi kontrol edemeyiz.

Fakat düşüncelerimizi kabul edebilir ya da reddedebiliriz.

Dolayısıyla üzerinde düşündüğümüz konunun bir karara bağlanıp aşırı düşünmeyi sonlandırmamız amacıyla, sonucu olumsuz bile olsa bu düşüncenin bizde bırakacağı olumsuz

hisleri kabul etmeliyiz.

Dikkatinizi dağıtın. Aşırı düşündüğünüzü fark ettiğiniz anda dikkatinizi dağıtmanın bir yolunu bulun.

Örneğin ilgi çekici ve hoşunuza giden aktiviteler yapmak aşırı düşünme sorununuzu rahatlatabilir.