Alkolün Uyku Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Alkolün uyku üzerindeki etkileri nelerdir?

Uyumak için alkol kullanmak pek iyi bir fikir olmayabilir.

Yazar Ahmet Uğur Avcı Editör Eda Alparslan Seslendiren Leyla Nil Geçkin Alkol dünya genelinde en sık kullanılan psikoaktif maddelerden

biridir. Çokça tüketilmesinin arkasında merkezi sinir sistemi üzerindeki baskılayıcı etkilerin yanı sıra bir takım eksik veya hatalı bilgiler yatar.

Doğru bilinen yanlışlardan bir tanesi de alkolün iyi bir uyku yardımcısı olduğudur.

Alkol kullanımının vücutta rahatlama veya uykululuk hissi sağlayabildiği doğrudur.

Ancak bu kaliteli bir uyku uyuyabileceğiniz anlamı taşımıyor.

Bu alanda yapılmış çalışmalar, alkolün diğer olumsuz fizyolojik etkilerinin yanı sıra uyku kalitesini bozduğunu, uyku süresini azalttığını ve uyku ile alakalı hastalıkların ortaya çıkma riskini arttırdığını

gösteriyor. Uyku, beden ve zihin sağlığını düzenleyen temel unsurlardan biridir.

Uyku her biri farklı özelliğe sahip bölümlerden oluşur ve iki ana başlığa ayrılmıştır.

Bunlar isimlendirilmesini bu uyku safhasında yaşanan hızlı göz hareketlerinden alan REM uykusuyla uykunun başlangıcından REM uykusuna kadar geçen süre olup yavaş dalga uykusu olarak da adlandırılan

non-REM uykusudur.

Uyku ile ilgili daha fazla bilgi için uyku nedir, uykunun evrimi, günlük uyku süreleri ve uyku sırasında düşme hissi üzerine adlı yazımıza göz atabilirsiniz.

Sağlıklı bir uyku için tüm uyku evrelerinin bölünmeden sırasıyla ve olması gerektiği kadar yaşanması gerekir.

Sağlıksız bir uyku, kalp hastalıkları, iminolojik, nörolojik ve psikiyatrik problemler gibi birçok farklı sağlık sorununa yol açabilir.

Alkolün uyku üzerindeki etkileri Alkolün uyku üzerindeki etkilerini araştıran çalışmalar 100 yılı aşkın süredir devam ediyor ve ilk çalışmalardan elde edilen sonuçlar Örneğin yüksek

doz alkol kullanımının uykunun ikinci yarısında bozulmalar yarattığının gözlemlenmesi günümüzde hala geçerliliğini koruyor.

Sağlıklı gönüllülerle yapılan çalışmalarda düşük dozda alkolün bile uyku üzerinde etkili olduğu gösterildi.

Bulgulara göre alkol uykuya dalma süresini kısaltıyor ancak bunu yaparken uyku safhalarının olması gereken işleyişini bozuyor.

Alkolün etkisiyle yavaş dalga uykusu evrelerinin süresi uykunun ilk yarısında artıyor.

Toplam REM uykusu süreleri ve uykuda REM safhasını başlatmak için geçen süreler ise uzuyor.

Genel olarak uykunun ilk yarısı daha konsolide hale gelirken ikinci yarısında kesintiler oluşuyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nde alkole bağlı sorunların maliyetinin 180 milyar doları aştığı, bunun 18 milyar dolardan fazlasının alkole ilişkili uyku bozukluklarıyla ilgili olduğu tahmin

ediliyor. Tüketilen miktara göre etkinlik şiddeti değişiyor.

Alkolün uyku üzerindeki etkileri, tüketilen alkolün miktarı ve ne hızla tüketildiğine bağlı değişkenlik gösteriyor.

2018 yılında Finlandiya'da gerçekleştirilen bir çalışma, alkol miktarına bağımlı olarak uyku kalitesinin hangi oranda bozulduğunu araştırdı.

Çalışmada erkekler için günde 2 standart içki, kadınlar içinse günde 1 standart içki tüketimi orta seviyede tüketim olarak kabul edilirken, Bu seviyelerin altında tüketim düşük, üzerinde tüketimse

yüksek seviyede alkol tüketimi olarak kabul edildi.

Çalışmanın sonuçları tüketilen alkol miktarı arttıkça uyku kalitesinin daha çok bozulduğunu göstermektedir.

Düşük seviyede alkol tüketmek uyku kalitesini %9.3 oranında, orta seviyede alkol tüketmek uyku kalitesini %24 oranında, yüksek seviyede alkol tüketmek uyku kalitesini

%39.2 oranında bozmaktadır.

Kısa sürede aşırı miktarda tüketilen alkol, erkekler için 5, kadınlar için 4 standart içki, yaş grubu veya cinsiyet fark etmeksizin uykuyu ciddi anlamda bozmaktadır.

Çalışmalar haftada bir kez bu miktarlarda alkol tüketen kişilerin uykuyu başlatma ve sürdürmede problem yaşayabileceğini gösteriyor.

Düzenli alkol kullanımı da etkili.

Yukarıda bahsedilen uykunun ilk yarısı ve ikinci yarısıyla ilgili etkiler, Çoğunlukla alkol kullanım bozukluğu olmayanlar için geçerlidir.

Alkol kullanım bozukluğu olanlardaysa hem alkol kullandıkları dönemlerde hem alkolden arınma sırasında uyku yapısı tamamen bozulurken uykusuzluk hastalığı olarak da bilinen insomni

ve gün içi aşırı uykusuzluk hissi gibi uyku problemleri ortaya çıkmaktadır.

Ayrıca çalışmalar uzun süreli alkol kullanımıyla kronik uyku problemleri arasındaki bağlantıya işaret ediyor.

Güney Koreli araştırmacılar çalışmalarında alkol kullanım bozukluğu olan kişilerin uykularını iyileştirmek amacıyla yatmadan önce sıklıkla alkol tükettiğini ve orta derecede alkol kullanan kişilerin

çoğunun uykusuzluk yaşaması halinde uyumak için alkol tüketme yolunu seçtiğini belirterek bir kısır döngüye dikkat çekmektedir.

Alkol kullanımının kendisi de insomniye sebep olabilir.

Gecenin ilerleyen zamanlarında alkolün kandaki düzeyleri azaldıkça alkol etkisiyle baskılanmış olan uyku safhalarının süresi uzuyor.

Bunun sonucunda sık sık uyanmalar meydana geliyor ve uykuda geçen süre azalıyor.

Alkolün etkilerini plasiboyla da kıyaslayan bir çalışmanın sonuçlarına göre günlük alkol tüketimi yüksek seviyede olanlarda uykuya dalma süresi anlamlı oranda artarken yatakta uyku halinde geçirilen süreler

anlamlı oranda azalıyor.

Alkol kullanım bozukluğu olanlarda insomni gelişimi prevalansı %36-91 arasında değişen sıklıklarda bulunuyor.

Üstelik burada çift yönlü bir ilişki mevcut.

Yani insomni semptomlarının varlığı da gelecekte alkol kullanım bozukluğu riskini arttırıyor.

Bir diğer trajik sonuç ise alkol kullanım bozukluğu olan kişilerde aktif alkol tüketim safhası, alkol tüketiminin bırakıldığı çekilme safhası veya iyileşme safhalarının hepsinde birden insomni

gelişebiliyor olması. İnsomni yaşam kalitesini düşürmekle kalmıyor.

Aynı zamanda devamında ölüme kadar ilerleyebilecek birçok ek hastalığı beraberinde getirme riski taşıyor.

Alkol akademik başarıyı da düşürüyor.

Çoğu ülkede belirli yaşın altında alkol kullanımı yasal olmadığından akademik çalışmalar genelde belirli bir yaş grubunun üzeriyle sınırlı kalıyor.

Yine de yetişkinlerde yapılan çalışmalar alkol kullanımının öğrenme ve bellek işlevlerini bozduğunu söylüyor.

Amy Wallover yaptığı çalışmada yüksek doz alkol kullanımıyla daha düşük not ortalaması arasında anlamlı ilişkiyi ortaya koydu.

Alkol kullanımının bu etkisi doğrudan veya daha az ders çalışma saatine neden olmasıyla dolaylı yoldan ortaya çıkıyor.

ABD'de Eğitim Bakanlığı tarafından 2006 yılında 14 binden fazla öğrenciyle üniversitelerde yapılan kapsamlı çalışmanın sonuçlarına göre yüksek miktarda alkol tüketenlerin %62.5

'i bir dersi kaçırdıklarını ve %46.3'ü ise derslerinden geri kaldıklarını bildirdi.

Buna ek olarak alkol ve madde kullanımı nedeniyle bir dersi kaçırdığını veya önemli bir projede kötü performans gösterdiğini belirtenlerin oranı %20'leri geçti.

Sonraki yıllarda tekrarlanan çalışmalarda da benzer sonuçlar çıktığı görülüyor.

Gözden kaçırılmaması gereken önemli bir etki de alkol kullanımına bağlı olarak oluşabilecek uyku problemlerinin başarıyı olumsuz etkileyebileceğidir.

Alkol kullanımı ile ilişkili olsun veya olmasın uyku problemlerinin tek başına akademik sonuçlar üzerinde olumsuz etkisi vardır.

Sonuç Alkolün uyku üzerindeki etkileri için bilimsel literatüre kısa bir bakışta sayısız çalışmaya rastlanılmaktadır.

Buna rağmen alkol kullanımının uykuyu kolaylaştırdığı yanılgısı kişilerin alkol kullanım bozukluğu veya uyku bozuklukları yaşamasına sebebiyet verebiliyor.

Yukarıda sayılanların haricinde alkol kullanımının diğer olumsuz etkileri de hesaba katıldığında uyku kalitesini artırmak için alkol tüketmenin akılcı bir çözüm olmadığı açık.

Son olarak herhangi bir uyku problemi yaşıyorsanız uyku laboratuvarı hizmeti veren sağlık kuruluşlarından veya bu hizmeti veren ruh sağlığı ve hastalıkları, nöroloji ve göğüs hastalıkları polikliniklerinden

yardım alabileceğinizi unutmayın.

Eğer alkol kullanım bozukluğuyla mücadele ediyorsanız bunun için ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniklerinden veya alkol ve uyuşturucu madde bağımlıları tedavi ve araştırma merkezlerinden kısa ve bilinen adıyla

Amatem'den yardım almaktan çekinmeyin.