Transkript
Adem Elması nedir?
Neden vardır? Halk arasında yaygın olarak Adem elması ismiyle bilinen yapının bilimsel adı larynx tümseğidir.
Bu tümsek insan boynu içerisinde yer alan larynx'i ses kutusu saran tiroid kıkırdağının vücut dışına doğru yaptığı çıkıntıdan ötürü oluşur.
Genellikle erkeklerde daha iri olduğu için yetişkinliğe erişildiğinde bariz bir şekilde görülür.
Aslında Dişilerde de bulunur.
Ancak yapısı gereği biraz daha ufak olduğundan dışarıdan görmesi daha zordur.
Dişilerde ve erkeklerde bu yapının farklı olmasının hem yaklaşık hem de nihai nedeni büyük oranda bilinmektedir.
Öncelikle yaklaşık sebebe bakalım.
Bu yapının oluşumundaki anatomik fark kıkırdağın dışarıdan farklı gözükmesine neden olur.
Ses kutusunu saran tiroid kıkırdağın iki tarafının buluştuğu yer erkeklerde 90 derecelik bir açıya sahiptir.
120 derecelik bir açıya.
İşte bu sebeple erkeklerde bu yapı çok daha sivri ve dışarı doğru çıkıntılı gözükür.
Hele erkeklerde ergenlikle birlikte bu dokunun irileşmesi belirginliği daha da arttırır.
Neden Adem elması var?
Nihai yani evrimsel sebebe gelecek olursak Adem elması evrimsel süreçte cinsiyetlerde görülen ikinci eşey karakteri olarak kabul edilmektedir.
Yani gelişimin ilerleyen evrelerinde erkekler ile dişileri birbirinden ayıran popülasyon içerisinde fiziksel farklılıkların belirginleşmesine neden olan karakterlerden birisidir.
Erkeklerin ergenliği sırasında görülen hormonal aktivite artışına bağlı olarak belirginliği artar.
Bu sayede evrimsel süreç içerisinde cinsiyetler birbirlerine ayırt edebilecekleri farklılıklar kazanırlar.
Yapılan incelemeler Adem elmasının irileşme ve belirginleşme hızının erkekten erkeğe çok farklı olabildiğini ve yer yer çok kısa bir sürede bu belirginliğin çok bariz hale gelebileceğini göstermektedir.
Evrimsel analizler yapının fonksiyonuyla ilgili de daha fazla bilgi vermektedir.
İnsanı yakın kuzenlerinden ayırt eden en temel özelliklerinden biri hayvan iletişiminin bilinen en karmaşık versiyonu olan konuşma yeteneğidir.
Ses kutusu bu yeteneğin beynimizle birlikte ana aktörlerinden birisidir.
Tıpkı saçlarımız ya da kafa tasımızın beynimizi koruması gibi ses kutusunun da yumuşak ama yeterince dayanıklı bir dokuyla korunması evrimsel açıdan avantajlıdır.
Bu nedenle evrimsel süreç içerisinde ses kutusu etrafındaki kıkırdak dokusunun daha sert ve güçlü olduğu bireyler diğerlerine göre daha güvenli ve avantajlı olmuş olabilir.
Analizler derinleştikçe evrime dair daha detaylı bilgiler edinmek de mümkündür.
ses kutusunda üretilen sesler üzerinde de etkisi olduğu tespit edilmiştir.
Adem ilması daha belirgin ve şişkin olan erkeklerin sesi daha derin ve toktur.
Ergenlikte erkeklerin seslerinin kalınlaşmasında bu dokunun etkisi olduğu düşünülmektedir.
Ayrıca sesin topluğu evrim mekanizmalarından en güçlülerinden biri olan cinsel seçilimin etki edebileceği bir unsur da olmuş olabilir.
Eğer ki erkekler seslerinin topluklarına göre seçildilerse ki bunu gösteren güçlü kanıtlar var, evrimsel süreçte Adem elması giderek daha belirgin hali gelmiş olabilir.
Dahası cinsel amaçlarla olmasa bile daha tok sesli olmak yırtıcıları korkutup kaçırmak açısından avantaj sağlamış olabilir.
bu özelliğin vurgulanması ve güçlenmesi anlamına gelir.
Adem elması lafı nereden geliyor?
Bu yapının adının nereden geldiğiyle ilgili iki adet dil bilim hipotezi bulunmaktadır.
Bunlardan ilki daha bariz olanıdır.
İbrahim'i dinler de ilk insan olduğuna inanılan Adem'in ve eşi olan Havva'nın yedikleri elmadan ötürü bu yapının boğazlarımıza takıldığı düşünülmüş ve bu hikaye üzerine boğazımızdaki tümse
Adem elması denmiştir.
Ancak teologlar ne İncil'in kendisinde ne de Müsevi Hristiyan yazıtlarda boğazlarımızdaki bu çıkıntıya böyle bir isim verildiğini söyleyerek ve hatta İncil'de Adem'in yediği meyvenin türünün
bile belirtilmediğini ileri sürerek bu hipoteze karşı çıkmaktadırlar.
İkinci hipotez ise dil bilimci Alexander Gode tarafından ileri sürülmektedir.
Gode bu ismin basitçe bir çeviri hatası olduğunu ileri sürmektedir.
Adem elması lakabı Latince'de pomu mademi demektir.
Bu kalıp Latince'ye İbranice'deki tapuaka adam kalıbından geçmiştir.
Bu insanın çıkıntısı demektir.
Kafa karışıklığı İbranice'de adam sözcüğünün insan anlamına geliyor olmasından kaynaklanır.
Aynı zamanda İbranice'de çıkıntı anlamına gelen sözcük aynı zamanda elma anlamına da gelmektedir.
Dolayısıyla insanın çıkıntısı anlamındaki İbranice kalıp Latince'ye Adem elması olarak geçirilmiş olabilir ve o günden beri kalıp hatalı kullanılmaktadır.
Tıp dilimindeki Tıptan alıyorum.
Tıp dilindeki Promethea laringe, laring tümseği ise ilk defa 1895 yılında Basler Nomina Anatomica kitabında kullanılmıştır.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.
