4 Yıl Savaşları: Gombe Şempanze Savaşı (1974-1978)

Dört Yıl Savaşları Gombe Şempanze Savaşı 1974-1978 Genellikle 4 yıl savaşları gibi savaş içerikli kavramlar insanlara atfediliyor olsa da, türümüzün yaşayan en

yakın kuzeni şempanzelerin davranışlarını daha yakından takip ettikçe...

hiç ummadığımız kavramların onları tanımlamak için de kullanılabileceğini görüyoruz.

Dört Yıl Savaşları olarak da bilinen Gombe Şempazi Savaşı, bunun en nefes kesici örneklerinden birisidir.

Gombe Şempazi Savaşı, 1974-78 yılları arasında Tanzanya'daki Gombe Ulusal Parkı'ndaki iki şempazi komünitesi arasındaki vahşi çatışmalara verilen isimdir.

Savaşın tarafları arasında Kasakela ve Kahamo komüniteleri bulunmaktadır.

Bunlardan Kasakela grubu parkın kuzeyini kendi kontrolüne tutarken Kahama grubu parkın güney bölgesini yönetmektelerdi.

Bu iki grup söz konusu savaştan yıllar önce tek ve büyük bir komünite olarak barış içinde yaşamlarını sürdürmektelerdi.

Ancak 74 senesinde ünlü primatolog Jane Goodall'ın komüniteyi incelemeye başlamış sırasında şenfanzeler arasındaki gruplaşma da giderek netleşmeye başlamıştı.

Bu sürtüşmeler uzman firmatologun gözünden kaçmadı ve insanlığın hayvan davranışları alanındaki bilgi birikimine nefes kesen bir sayfa ekledi.

Gombe Şempanzı Savaşı.

Her ne kadar Godel grup içi ayrışmayı 74 yılına tespit etmiş olsa da Godel'ın arazi notları üzerinde yapılan bilgisayar destekli analizler ayrışmanın tarihinin 1971'e kadar gittiğini ortaya koydu.

Notların gösterdiği üzere Kahama grubu içerisinde 6 yetişkin erkek bulunmaktaydı.

Bunlar arasında Hugh, Charlie ve Goliath adı verilen 3 meşhur şempanze de vardır.

Ayrıca 3 diş şempanze ve onların yavruları ile Sniff isimli bir adet ergen şempanze de Kama grubunu oluşturmaktaydı.

Öteki grup olan Kasakela ise daha büyüktü.

12 diş şempanze ve yavrularıyla birlikte 8 yetişkin erkek şempanze.

Savaşın başlangıcı 7 Ocak 1974 tarihine denk gelmektedir.

Bu tarihte Kasakela grubundan 6 yetişkin erkek, kaham erkekleri arasında bulunan Godi isimli şempanzeye vahşici sallararak onu öldürmüşlerdir.

Ve böylelikle savaşın ilk vahşi sallarısını gerçekleştirmişlerdir.

Salları sırasında bir ağacın tepesinde yemeğini yiyen Godi olay yerinde can vermiştir.

Resmi ve bilimsel kayıtlar içerisinde bu bir şempanze grubunun kendi türlerinden olan bir diğer bireyi kasti olarak ilk öldürüşüdür.

Sonraki 4 sene boyunca Gombe Ulusal Parkı şempanzeleri barış yüzü görememiştir.

Dört yıllık savaş sırasında Kahama grubunun altı erkek şefazisi de Kasakela savaşları tarafından katledilmiştir.

Kahama dişlerinden ise bir tanesi öldürülmüş, iki tanesi kaybolmuş, üç tanesi ise Kasakela erkekleri tarafından dövülmüş ve kaçırılmıştır.

Bu süreçte yaşananlar kan dondurucudur ve Jane Goodall'ın kitaplarından şu şekilde okunabilir.

Gon ve şefazisi savaşı boyunca gördüklerimi hazredebilmek için yıllarca çaba sarf etmem gerekti.

Birçok gece uykumda korkuyla uyandım ve savaşın korkunç görüntülerini aklımdan çıkarmaya çabalamak zorunda kaldım.

Şempanzelerden biri olan Satan'ın, Sniff'in yüzüne aldığı derin yaradan çenesten akan kanları içmek amacıyla elde eden bir bardak gibi kullanması.

Normalde son derece zararsız olan yaşlı Rodolf'un, iki kiloluk bir taşı Godin'in yere yılmış vücuduna vuruşu.

Jomeo'nun D'nin baldırından bir diri parçasını koparıp atışı.

Figan'ın durmaksızın tekrar tekrar acımasızca Goliath'ın titreyen bedenini yumruklaması.

Ki Goliath, Figan'ın küçüklüğündeki kahramanlarından birisiydi.

Bu başarılı saldırılar sonrasında Kasakela grubu, Kahama grubunun elindeki tüm alanı yavaş yavaş ele geçirmeyi ve kendi topraklarını katmaya başarmıştır.

Ne var ki Kasakela'nın bu zefiri kalıcı olmamıştır.

Kahama grubunun ortadan kalkışı, Gombi ulusal parkındaki güç dengelerini bozmuştur.

Kasakela, yeni edindiği topraklar sayesinde bir anda Kalande isimli bir diğer şempanze komünitesiyle komşu haline gelmiştir ve Kasakela'nın bu hızlı ve güçlü ilerleyişi Kalande grubundaki şempanzelerin korumacı

bir stratejisi meselenen olmuştur.

Ne var ki Kalande şempanzeleri hem fiziksel güç bakımından hem de sayısal olarak Kasakela şempanzelerinden oldukça üstündü.

Kasakela'nın ilerleyişini durdurmak ve Kasakela'nın toprak kazanmak konusunda ne kadar istekli olduğu tespit etmek adına Kalendi şefancıları birkaç defa Kasakela'nın yeni topraklarına saldırı düzenledi.

Kasakela bu güçlü saldırılar sonucunda kısa sürede Kalendi'ye boyun eğdi ve kazandığı toprakların büyük bir kısmından çekilmek zorunda kaldı.

Her ne kadar bu anlatımlar bazı bilim insanları tarafından aşırı insanlaştırılmış bir dil kullanmak ile suçlanmışsa da sonradan yapılan analizlerin hepsi, Gombe'de yaşananları doğurlamakta kalmadı, Godel'ın müdahalelerinin

hiçbirinin şempanzelik komüniteleri arasındaki savaşı etki etmediğini, tarafların tamamen doğal nedenlerle bu savaşı başlattığını ortaya koydu.

Böylece Gombe Şempanze Savaşı, insanlığın resmi olarak tanıklık ettiği ilk şempanze savaşı olarak bilim tarihindeki yerini aldı.

Şempanzelerde et tüketimi ve avlanma taktiklerine yönelik kapsamlı bir yazımızı buradan okuyabilirsiniz.