Weltschmerz: Dünyanın Yükünü Sırtında Taşımak

Sabah uyanıyorsunuz, kahvenizi yapıyorsunuz ve her zamanki işlerinize koyuluyorsunuz.

Görünürde belki her şey yolunda olması gerektiği gibi ama içten içe ismini koyamadığınız bir ağırlık her adımınızda size eşlik ediyor.

Sonra bir haber ekranınıza düşüyor. Binlerce kilometre ötede bir haksızlık, bir saldırı ya da hiçbir suçu olmayan insanların yaşadığı bir trajedi.

O an elinizdeki kahve fincanı birden ağırlaşmaya başlıyor.

Hissettiğiniz şey sadece o ana ait bir hüzün değil.

Sanki dünyanın bütün kiri, pası sizin huzurlu ve küçük dünyanızın içine sızıyor.

İşte o an fark ediyorsunuz.

Bu yorgunluk sizinle ilgili değil.

Bu dünyanın ta kendisiyle ilgili.

Merhaba, ben geçenlerde tam olarak bu hale anlatan bir kelimeye rastladım.

Aslında bu hissettiğimiz isimsiz ağırlığın literatürde bir adı var.

İsmi Welchmers.

Almanca bir kavram bu.

Kelime anlamını dünya ağrısı olarak çevirebiliriz sanırım.

Welchmers aslında bizim şu an tam olarak içinde yaşadığımız durumun bir özeti gibi sanki.

Bizim zihnimizde olması gereken, hayal ettiğimiz, hak ettiğimizi düşündüğümüz

adil ve huzurlu bir dünya var.

Bir de sabah haberleri açtığımızda karşımıza çıkan o gerçek, sert ve bazen oldukça vahşi bir dünya var.

İşte Welchmers bu ikisi arasındaki o devasa uçurumda hissettiğimiz o boşluğun adı.

Özellikle son zamanlarda o kadar çok savaşa, saldırıya ve haksızlığa tanık oluyoruz ki bu kelime bana çok anlamlı gelmeye başladı.

Çünkü bu his sadece bana ya da sadece size ait değil.

Bu aslında kolektif bir şey.

Siz bugün kendinizi durduk yere yorgun veya mutsuz hissediyorsanız,

bunun sebebi belki de sizin güçsüz ya da aşırı hassas olmanız değil.

Dünyanın şu anki gidişatına, bu karmaşasına karşı verdiğimiz çok doğal ve insani bir tepki olabilir.

Yani aslında bu hissettikleriniz dışarıdaki bu dengesizliğe karşı zihnimizin verdiği çok doğal bir tepki ya da belki bir tür içsel bir itiraz olabilir.

Bazen yaşadığımız karmaşaya bir isim vermek olanı bitene daha net görmemize yardımcı olabilir.

Welchmers o tanımlayamadığımız ağırlığı biraz daha somutlaştırıyor sanki.

Bugün bu bölümde bu kelimenin neden şu anda yaşadıklarımıza bu kadar denk düştüğünü ve bu kolektif dünya ağrısıyla beraber nasıl ayakta kalabileceğimizi konuşmak istiyorum.

Peki bu dünya ağrısı dediğimiz şey modern çağın, dijital dünyanın bir icadı mı?

Aslında hayır.

Gelin bu hissin köklerine 19. yüzyılın başlarına gidelim.

O dönemde Avrupa devasa bir değişim rüzgarının içindeydi.

Napolyon savaşları ortalığı kasıp kavuruyor, eski krallıklar yıkılıyor ve insanların bildiği o geleneksel dünya düzeni yerine büyük bir belirsizliğe bırakıyordu.

Belki o dönemdeki insanlar da bugünküne benzer bir şey hissetmişti.

Zihinlerindeki o ideal, huzurlu dünya tasarımıyla dışarıdaki o kanlı, kaotik gerçeklik birbirine hiç uymuyordu.

Welch-Mers aslında insanlığın yönünü şaşırdığı, adaletin rafa kalktığı ve şiddetin sıradanlaştığı o büyük kırılma dönemlerinin duygusu olarak uyanıyor.

Ama arada bir fark var.

Bizim şu an hissettiğimiz bu sızının 19. yüzyıldaki bir yazarın hissettiğinden çok daha yoğun ve sürekli olması muhtemel.

Çünkü sanayi devriminden bu yana dünyada çok temel bir şey değişti.

Sanayi devrimiyle birlikte insanlık doğanın kendi ritminden koptu ve makineleşmiş bir düzenin dişlisi haline gelmeye başladı.

Bu süreç sadece çalışma şeklimizi değil dünyaya bakışımızı da derinden etkilemiş olabilir.

Her şeyin verimlilik ve kar üzerinden kurulduğu bir dünyada insani değerlerin, şefkatin veya adaletin sanki biraz daha arka plana atıldığını görmeye başladık.

Bugün bu huzursuzluğu hepimiz hissediyoruz çünkü bir yandan hayatın kendi akışında kalmaya, günlük işlerimizi halletmeye çalışırken bir yandan da aslında dünyanın hiç de normal bir yerden geçmediğini biliyoruz.

Yani bize her şey normalmiş gibi sunulurken biz arka planda bu düzenin nelere mal olduğunu, yıkılan şehirleri ve kaybedilen hayatları görüyoruz.

Doğanın tahrip edilmesi, kaynaklar için çıkarılan savaşlar ve insanların birer sayıya indirgenmesi artık sadece bir haber başlığı değil bizim gerçeğimiz haline geldi.

19. yüzyıldaki bir insan bu yıkımı belki daha sonradan öğreniyordu.

Biz ise bugün her şeyi canlı yayında olduğu an izlemek durumunda kalıyoruz.

Belki de sanayi devriminden bugüne değişen en büyük şey mesafedir.

Bir savaşın haberi ulaştığında o savaş belki de çoktan bitmiş, toz duman dağılmış olurdu.

Acı insana filtrelenmiş ve bir nebze soğumuş olarak gelirdi.

Bugün ise mesafe kavramı neredeyse yok oldu.

Biz bugün İstanbul'da, Ankara'da veya dünyanın herhangi bir yerinde kahvaltımızı yaparken binlerce kilometre ötedeki bir saldırının sıcaklığını ekranlarımızda hissedebiliyoruz.

Bilgi artık ışık hızında yayılıyor olabilir ama bizim bu kadar yoğun veri işleme ve duygusal olarak sindirme kapasitemiz hala aynı.

Zihnimiz bu kadar hızlı akan acıya ve kaosa aynı hızda uyum sağlayamıyor.

Bu da kaçınılmaz olarak yorgunluğu ve o dünya ağrısını beraberinde getiriyor.

İşte bu yüzden 2026 yılında teknolojik olarak zirvedeyken belki ruhsal olarak kendimizi böyle hissetmemiz bir tesadüf olmayabilir.

Sanayi devrimi bize hızı ve üretimi verdi ama sanki karşılığında iç huzurumuzu ve dünyaya olan güvenimizi biraz zedeledi.

Welch-Welch aslında bu ilerleme dediğimiz sürecin zihnimizde yarattığı o hayal kırıklığının adı olabilir.

Belki de biz sadece bugünün savaşlarına üzülmüyoruz.

İnsanlığın hala bu gelişmelere rağmen bu kadar yıkıcı olabilmesine karşı bir itiraz geliştiriyoruz.

Yani asıl ağırlık dünyanın ne kadar değiştiğini düşünürken aslında ne kadar az değiştiğini görmekten kaynaklanıyor belki de bir yönüyle.

Peki bu kadar çok bilgiye ve görüntüye sahip olmak neyi değiştiriyor?

Eskiden sadece duyardık şimdi ise tanıklık ediyoruz.

Bir saldırının bir bombanın patlama anını saniyesi saniyesine telefonlarımızdan izlemek bizi sadece bir gözlemci yapmıyor.

Bizi o anın o acının istemsiz bir parçası haline getiriyor.

Belki de şu an hissettiğimiz huzursuzluğun sebebi budur.

Tanıklık etmenin getirdiği sorumluluk.

O görüntüleri izlerken zihnimizde o acıyı çeken insanlarla aramızda istemsiz bir bağ kuruluyor.

Bu bağ aslında bizim hala ne kadar duyarlı olduğumuzun, başkasının derdini dert edinebildiğimizin bir göstergesi.

Ama bu kadar yoğun, durdurulamaz bir acı akışına sürekli maruz kalmak zihnimizin bunu kabullenme ve sindirme kapasitesini gerçekten zorluyor.

Şu an pek çoğumuzun hissettiğim elimden bir şey gelmeme hali aslında bu durumun en yorucu tarafı.

Dünyanın bir yerinde insanlar haksızlığa uğrarken, saldırılar devam ederken bizim burada kendi rutinimizde kalıyor olmamız içimizde bir rahatsızlık yaratıyor.

Bu his bize sürekli şunu soruyor.

Dünya bu haldeyken biz nasıl hiçbir şey olmamış gibi devam edebiliriz?

Eğer tüm bu olup bitenler yüzünden kendimizi suçlu hissediyorsak aslında şunu fark etmek önemli.

Bu hissi yaşayan bir tek biz değiliz.

Ama bu suçluluk duygusu bir yerden sonra tehlikeli bir noktaya varabiliyor.

Çünkü o ağırlık bizi öyle bir yere getiriyor ki kendi hayatımızdan bile zevk alamaz hale geliyoruz.

Yemek yerken utanıyor, birine gülerken kendimizi suçluyoruz belki.

Peki bu his bir işe yarıyor mu? Yani biz burada kendimizi paraladığımızda dünyanın öbür ucundaki o adaletsizlik son buluyor mu?

Maalesef hayır. Aksine bu suçluluk bizi sadece çaresiz bırakıyor. Elimizi kolumuzu bağlıyor aslında.

Ama bu hissettiğimiz huzursuzluk kötü bir şey olmak zorunda değil.

Sadece dünyada olup biten korkunç şeyleri normal kabul etmediğimizi gösteriyor.

Bu aslında kendimize olan saygımızı korumak için tutunduğumuz çok temel bir şey.

Bu yüzden bizi tüketecek bir suçluluğa teslim olmak yerine bu hissi nerede durduğumuzu gösteren bir işaret gibi de görebiliriz.

Ben bu haksızlığa karşıyım, bu acıyı görüyorum ve dert ediniyorum demek,

bugünün dünyasında hala duyarlılığını kaybetmemiş bir insan olduğumuzu gösteriyor.

Şu an o kadar çok kötülük ve şiddet var ki bunlara karşı hiçbir şey hissetmemek aslında asıl korkutucu olan olurdu.

Peki asıl meseleye gelelim.

Madem bu dünya ağrısı kaçınılmaz, madem bu sızı artık hayatımızın bir parçası, biz bu yükle nasıl yaşayacağız?

Onu yok mu sayacağız?

Belki de yaptığımız hatalardan biri bu huzursuzluğu bir an önce dindirmeye çalışmaktır.

Sanki geçmesi gereken bir hastalıkmış gibi davranıyoruz çoğu zaman.

Oysa hissettiğimiz bu şey bir hastalık değil.

Aksine değer yargılarımızın hala yerinde olduğunu gösteren bir işaret olabilir.

Eğer dünyanın bir ucundaki haksızlığa karşı bu sızıyı duyabiliyorsak

bu hala doğruyla yanlışı ayırt edebildiğimiz, duyarsızlaşmadığımız anlamına gelmez mi?

Peki kendimizi tüketmeden bu hisle beraber nasıl yürüyebiliriz?

Burada ilk adım sanırım bu hassasiyetimiz için kendimize kızmayı bırakmak.

Neden bu kadar dert ediniyorum? Ben neden bu kadar hassasım?

Ya da millet gülüp eğlenirken ben neden bunları dert ediyorum demek yerine bu sızıyı olduğu gibi kabullensek nasıl olur?

Bu bizim zayıf olduğumuz için değil aksine hala bir kalbimiz olduğunu göstermez mi?

Dünyadaki kötülüğe karşı verilebilecek en büyük tepki belki de ona alışmamaktır.

Bazen öyle büyük acılara şahitlik ediyoruz ki benim gibi birinin elinden ne gelir diye düşünüp olduğumuz yerde çakılıyoruz.

Dünyayı tek başımıza kurtaramayacağımızı kabul etmek bizi tamamen eylemsiz mi bırakmalı?

Yoksa kendi küçük alanımızda yapabileceğimiz ufacık bir şey o çaresizlik hissine biraz olsun dağıtabilir mi?

Belki birine gösterdiğimiz basit bir nezaket ya da küçük bir destek hem bize hem de dünyaya bir nefes aldırıyor olabilir.

Hepimizin bir mikro evreni var.

Ailemiz, iş yerimiz, arkadaşlarımız, dünya genelinde işler kötüye giderken biz kendi alanımızda adaleti ve nezaketi korumaya devam etsek aslında o karanlığa karşı bir protesto yapmış olmaz mıyız?

Aslında en çok burada zorlanıyoruz. Kendi sınırlarımızı nerede çizeceğimizi bilemiyoruz. Bir yandan olup biten her şeyi en ince ayrıntısına kadar takip etme zorunluluğu hissediyoruz. Diğer yandan bu takip etme halinin bizi nasıl tükettiğini de görüyoruz.

Sanki o korkunç görüntüleri izlemediğimizde, o haberleri saniye saniye takip etmediğimizde duyarsızlaşıyormuşuz veya olan bitene sırtımızı dönüyormuşuz gibi bir suçluluk kaplıyor içimize.

Burada kendimize dürüstçe soralım. O sarsıcı videoyu beşinci kez izlemek, o vahşetin her detayına hakim olmak oradaki acıyı azaltıyor mu?

Yoksa sadece bizi bir süre sonra hiçbir şey hissedemeyecek kadar boşaltıyor mu?

Bazen kendimize duygusal olarak o kadar çok yükleniyoruz ki zihnimiz bir yerden sonra kendini korumaya alıp tamamen hissizleşiyor.

Ve aslında tehlike burada başlıyor.

Gündemi bir an bile kaçırdığımızda hissettiğimiz o suçluluk aslında bir şeyi değiştirme arzumuzdan geliyor.

Ama kendimizi duygusal olarak bir enkaza çevirdiğimizde ne kendimize ne de bir başkasına faydamız kalıyor.

Belki de bazen telefonu bir kenara bırakmak, dünyadan kopmak değil, aksine gerçekten birilerine yardım edebilecek ya da bir haksızlığa ses çıkarabilecek o içsel gücü koruma çabasıdır.

Kendi zihinsel sağlığımızı korumaya çalışmak bir bencillik mi yoksa ayağa kalkıp mücadeleye devam edebilmek için bir zorunluluk mu?

Sonuç olarak bu dünya ağrısını sırtımızda taşıdığımız bir kaya olarak değil de kim olduğumuzu hatırlatan bir yol arkadaşı gibi görebilir miyiz?

Evet can yakıcı olabilir.

Bazen nefesimizi kesebilir ama o sızı sayesinde neyi savunduğumuzu neye itiraz ettiğimizi unutmuyoruz.

Dünyanın bu haliyle belki hiçbir zaman barışamayacağız.

Ama bu ağrıyla beraber yine de bir duruş sergileyerek anlamlı bir hayat sürmek mümkün olabilir.

Eğer biz bu sızıyı paylaşıyorsak hala bir yerlerde ortak bir insanlık onuruna sahibiz demektir.

Ve belki de asıl umut tam olarak buradadır.

Dinlediğiniz için teşekkürler. Haftaya görüşmek üzere.