İntikam Hakkında: Ezel Dizisi Üzerinden Bir Yolculuk

Herkese merhaba. Bu bölümde ezel dizisinden yola çıkarak intikam duygusunu konuşacağız.

Çok spoiler içermeyecek bu bölüm. Tam bir dizi analizi şeklinde bir bölüm olmayacak yani.

Ben de böyle çok parça parça hatırlıyorum. Yani küçüktüm diye hatırlıyorum sanki yayınlandığı zamanlar.

Böyle sonradan kısım kısım izledim. Hep böyle bir oturuşta tamamını da bitirmedim.

O yüzden kuş bakışı bakacağız aslında. Çok detaylara girmeyeceğim.

Ezel dizisinde Ömer en yakın arkadaşları tarafından ihanete uğrar ve aynı zamanda en yakın arkadaşları ve sevgilisi.

Bu ihanet sadece bir aldatma değil, onun kimliğini, hayatını ve güven duygusunu kökten sarsan bir kırılma oluyor.

Bu kırılmanın ardından Ömer ölüyor.

Fiziksel olarak değil belki ama psikolojik olarak yerine intikam için yeniden inşa edilmiş biri geçiyor.

O da ezel.

Ezelin geri dönüşü planlıdır, sabırlıdır ve kontrollüdür.

İzleyici olarak bu süreci bir tatmin duygusuyla izleriz.

Özellikle dizilerde ya da romanlarda bir de intikam genellikle dramatik ve etkileyici bir şekilde işlenir.

Böyle haksızlığa uğrayan karakter güçlü bir planla da geri döndüğü için izleyici olarak bir noktada bu geri dönüşü anlamaya ve hak vermeye başlıyoruz.

Ezelde de bu oluyor.

Çoğu zaman gerçek hayatta bastırmak zorunda kaldığımız öfkenin ve intikam isteğinin ekranda temsilini görmek bir tür rahatlama yaratıyor bizde.

Ve ezel bizim adımıza adalet sağlar gibi görünüyor.

Ama dizinin alt katmanında başka bir hikaye anlatılıyor.

Ezel intikam aldıkça hafiflemez, aksine geçmişle olan bağı daha da derinleşir.

İhanete uğradığı anı zihninde tekrar tekrar yaşar.

Eşana olan duyguları silinmez ve eski arkadaşlarının olan öfkesinin yanında onları hala özler.

Bu noktada içsel bir çelişki belirir.

Ezel görünürde bambaşka biridir ama zihinsel ve duygusal olarak hala Ömer'dir.

Ne kadar hatta böyle yer yer ben Ömer değilim dese de yeni bir kimlik edinmiş gibi görünse de aslında geçmişi bastırmak için inşa edilmiş bir personadır.

Yeni kimliğiyle ezel daha güçlü, daha stratejik, daha soğukkanlı görünür.

Ama bu soğukkanlılık iyileşmenin değil bastırmanın bir ürünü olarak karşımıza çıkıyor.

Ömer'in duygusal zaaflarını bastırmak için kurulan bu yapı aslında derin bir korkunun üzerine örtüyor.

O da yeniden aldatılma ve yeniden incinme korkusu.

Bu konuda Nietzsche'nin söylediği bir şey aklıma geliyor.

Ona göre intikam çoğu zaman güçsüzlükten doğan bir tepkidir.

Kendini iyileştiremeyen kişi başkasını cezalandırarak anlam bulmaya çalışır.

Ezelin kimliği de aslında geleceğe dair bir vizyon değil, geçmişe verilen bir cevaptı.

Bu da Nietzsche'nin sözüne ettiği gibi kişinin kendisi için bir anlam kuramadığında başkasını yok ederek varlık kazanmaya çalışmasına benzer.

benzer. Dizinin ilerleyen

sahnelerinde Ezel'in ilk çatışmaları

daha görünür hale geliyor.

Ramiz dayıyla yaptığı

konuşmalarda ben kimim

sorusu yankılanıyor sıkça.

Ve böyle Eyşan'la

karşılaştığında yüzündeki mimikler

hala eski sevgisini taşıyor.

Bazı anlarda

gözleri Ezel'in

geçmişe dönüyor. Ve bu

anlar gösteriyor ki Ezel aslında

Ömer'i içinde tam olarak

öldürememiştir. Bu yüzden

İntikam bir iyileşme süreci değil, yasın ertelenmesi.

Acıyla yüzleşmek, onunla kalmak ve zamanla dönüşmek yerine stratejiye, kontrole ve sessiz bir öfkeye dönüşüyor.

Yalnız kaldığında geçmiş yeniden konuşuyor ve ezel bu sesi susturmak için daha çok plan yapıyor, daha çok mesafe koyuyor ve daha çok duvar arıyor aslında.

Dizi boyunca bu içsel gerilim hiç tamamıyla çözülmez.

Ve finalde şu soru belirsizliği açıkça ortaya koyuyor.

Ezel gerçekten kazandı mı?

Karakterin hayatını yani Ezel'in hayatını uzun süre sadece bir amaç yönlendiriyor.

İntikam o da.

Her plan, her hamle, her karşılaşma bu amaca hizmet ediyor.

İntikam bittiğinde ne olacak?

Bu sorunun cevabını dizide doğrudan göremiyoruz belki ama ipuçları çok açık.

Çünkü ezel ilerledikçe aslında bir yolun sonuna değil bir boşluğun başına doğru gidiyor.

Psikoloji alanında yapılan pek çok araştırma intikamın düşündüğümüz kadar rahatlatıcı olmadığını gösteriyor aslında.

İlk anda kişi yaşadığı öfkeyi dışa vurduğu için bir boşalma yaşayabilir.

Ama bu uzun vadede huzur getirmiyor.

Özellikle travmatik deneyimlerden sonra ortaya çıkan intikam isteği genellikle geçmişi geride bırakmak yerine zihinsel olarak onun içinde kalmayı pekiştiriyor.

Yani kişi intikam aldığında bu mesele kapandı diyemiyor.

Aksine o olayın etkisi daha da belirgin hale geliyor.

Bazı araştırmalarda intikam eğilimi yüksek bireylerin maruz kaldıkları olumsuz deneyimleri zihinsel olarak daha uzun süre taşıdıkları görülmüş.

Bunu bir nevi tekrar tekrar o günü yaşamak gibi düşünebiliriz.

İntikam o günü silmez sadece daha görünür kılıyor.

Ezelde intikam aldıkça rahatlamıyor.

Aksine geçmişle olan bağı daha da güçleniyor.

İhanete uğradığı anı yeniden ve yeniden zihninde canlandırıyor.

Ki dizi boyunca da yani her bölümde çok fazla o geçmişe dönüşü görüyoruz aslında.

O sahnenin canlandırılmasını görüyoruz.

Psikolojide bu durumun adı ruminasyon.

Yani kişinin geçmişte yaşadığı olayı zihninde tekrar tekrar canlandırması, olayın duygusal etkisinden kopamaması.

Ve yapılan birçok araştırma da intikam arzusunun bu ruminatif döngüyü beslediğini gösteriyor.

Francis Bacon'ın da dediği gibi intikam peşinde koşan kişi iyileşebilecek bir yarayı sürekli açık tutar.

Tıpkı ezel gibi yarayı kapatmak yerine onu canlı tutarak bir kimlik inşa ediyor.

Hatta Ramiz Dayı'nın da dediği gibi hasmıyla uzun süre dövüşen adam ondan ayrılamaz olur.

Yani intikam kapanış değil bir yerden sonra bağımlılık haline gelir.

Biz de izleyici olarak bu süreci hayranlıkla izliyoruz.

Çünkü çoğu zaman işte o gerçek hayatta içimizde bastırmak zorunda kaldığımız intikam isteğinin bu kadar net bir şekilde uygulanabildiğini görmek bir tatmin yaratıyor.

Nörobilim de bunu destekler nitelikte.

araştırmalar intikam alma anında beynin ödül merkezinin aktif olduğunu gösteriyor.

Ve bu bölge bağımlılık yapan maddeleri de tepki veren alan aynı zamanda.

Yani intikam beyinde gerçekten iyi hissettiren bir deneyim yaratıyor.

Ama tabii ki sadece geçici olarak.

Ezel herkesten intikam alırken aslında en çok kendisini geçmişe bağlamış oluyor.

Ve zihninde sürekli dönen tek bir sahne var.

O ihanet anı dediğim gibi onu zaten sürekli görüyoruz ve o anı değiştiremediği için geleceği de yeniden yazılmıyor.

Ya geçmişin tekrarında sıkışırız ya da geleceğe adım atacak cesareti gösteririz.

Ezel'in sıkıştığı yer tam olarak burası.

Geçmişi bırakamaz çünkü hala orada tamamlanmamış bir hikayesi var.

Ama geleceğe de geçemez çünkü öfkesini bırakırsa kim olduğunu bilemeyecek.

Bu öfke onun kimliğinin temeli olmuş artık ve eğer o temeli bırakırsa belki tüm yapısı çökecek.

Ve kişi uzun süre boyunca sadece karşı tarafa odaklandığında kendisiyle kurduğu ilişki de zayıflıyor.

Kendisini tanımlarken beni yaralayanlara ne yapacağım sorusuna odaklanıyor.

Ben kimim? Neye değer veriyorum? Sorularını erteliyor. Daha arka plana atıyor.

Bu nedenle intikam bir sonuç değil de döngü yaratmış oluyor.

Kısa süreli bir kontrol duygusu verse de uzun vadede kişiye yön göstermiyor, bir anlam yaratmıyor.

Ezelin yaşadığı şey de bu.

Kendisine yapılan haksızlığın cevabını veriyor ama yaşamla kurduğu bağ zayıf kalıyor.

Bir gelecek kuramıyor.

Çünkü hala geçmişin içindeymiş gibi yaşıyor.

Bu da bizi önemli bir noktaya getiriyor.

Eğer bir insanın hayattaki tek amacı intikamsa bu amaç gerçekleştiğinde geriye ne kalır?

Bir de burada başka bir temel sorun var.

İntikam çoğu zaman adaletle karıştırılıyor.

Adalet dediğimiz şey daha çok toplumsal bir dengeyle ilgilidir.

Kurallarla, sistemlerle, sınırlarla.

Oysa intikam kişinin içindeki öfkeye karşı verdiği bireysel bir tepki.

Ve bu tepkinin sonunda gerçekten bir denge oluşur mu orası belirsiz.

Bu yüzden şu soruları sormak önemli.

İntikam bana ne veriyor?

Sadece karşı tarafa bir şey yapmış olmak mı rahatlatıyor?

Yoksa içimdeki eksik kalan şeyi gerçekten tamamlıyor mu?

Bugünlük benden bu kadar.

Gelecek hafta başka bir konuyla ilgili konuşmak üzere.

Hoşçakalın.